24 Augustus 2023
00:00door Samuel Wens
BOVEN-SURINAME — Frans Banai (73) houdt zaterdag zijn inaugurele toespraak als ‘granman’ der Saramaccaners. De gran krutu vindt plaats in het dorp Dan langs de Boven-Surinamerivier wordt bekendgemaakt in een spraakbericht van de twaalf Lo, die twaalf Saramaccaanse stamfamilies vertegenwoordigt.
Banai werd in februari 2015, eveneens in Dan, ritueel ingezworen als opvolger van het overleden grootopperhoofd Belfon Aboikoni. Bij de ceremonie waren vele gezagdragers uit het gebied, onder wie dignitarissen, dorpsoudsten, cultuurdragers en een grote schare belangstellenden aanwezig.
Spirituele leider
In het spraakbericht dat circuleert wordt ongenoegen uitgesproken over het feit dat Paramaribo blijft weigeren Banai als granman te erkennen “terwijl hij wordt gedragen door grote delen van de Saramaccaanse samenleving en hun geestelijke wereld”. “Hij is de spirituele leider van de Saramaccaners en participeert als grootopperhoofd binnen de Saramaccaanse samenleving in alle belangrijke culturele activiteiten.”
Het dorp Dan is belangrijk voor de Saramaccaners, omdat Etjah Kwakoe (1749-1783) hun eerste granman is geweest en in Dan begraven ligt. De faaka paw (offerplaats) van het dorp is naar hem vernoemd. “De residentie van granman Banai is het dorp Dan”, wordt meegedeeld in het bericht.
Goedkeuring geestenwereld
Om goedkeuring aan de geestenwereld te vragen voor het houden van de gran krutu zijn twee weken geleden speciale culturele ceremoniën in de dorpen Bindiwata, Dawme, Pada Lafanti en in zijn geboortedorp Guyaba afgerond. Nu de goedkeuring is verkregen, kan de ‘granman’ zijn mensen toespreken tijdens de gran krutu.
Er worden duizenden mensen verwacht. De bijeenkomst is door de gemeenschap van diverse dorpen bekostigd. In het spraakbericht wordt met geen woord gerept over de wettelijke Saramaccaanse granman Albert Aboikoni.