‘Investeren in gezondheid van kinderen levert een 900 procent rendement op’

“Kom Tommy, kom mama bosi geven. Wijs tante hoe groot je bent geworden”, zegt Saskia (48) trots. Tommy, zoals de bolle peuter liefkozend wordt genoemd, is Saskia’s tapu bere (laatste kind). Ze heeft zes kinderen. “Ik wilde eigenlijk geen kind meer, maar Tommy’s vader is jonger dan ik en had geen kinderen, dus we hebben er toch één gehad”, vertelt Saskia verklarend.

Tekst en beeld Euritha Tjan A Way

De nu vijfjarige Tommy werd twee weken te vroeg geboren en had een laag geboortegewicht. “Ik kreeg een steeds hoger wordende bloeddruk en vanaf zes maanden had ik bedrust en mocht ik geen zout eten”, vertelt Saskia over haar zwangerschap.

In die periode woonde ze in Saramacca en had niet altijd vervoer om naar de dokter te gaan voor controle. “Maar die had me wel gewaarschuwd dat het, gezien mijn leeftijd, anders zou zijn dan mijn vorige zwangerschappen en a ben abi leti. A disi fon mi”, zegt ze met rollende ogen terwijl ze haar Tommy een dikke pakkerd geeft.

Dertien van de 1000

Tijdens zijn oratie woensdag in de Centrumkerk op het Kerkplein besprak kinderarts Wilco Zijlmans de situatie van kinderen in Suriname die te maken krijgen met een ongunstige geboorte uitkomst.

Daarnaast gaf hij aan dat uit onderzoek van tien jaar terug bleek dat van de duizend baby’s die worden geboren, gemiddeld dertien meestal binnen 24 uur na geboorte sterven. “Dat is een hoog cijfer”, analyseerde Zijlmans. Twintig procent van de tienduizend geboortes in Suriname per jaar heeft een ongunstig geboorte uitkomst.

Als hoogleraar belast met de leiding over de leerstoel Kindergeneeskunde aan de Anton de Kom Universiteit van Suriname, brak hij ook een lans voor kinderen die te zwaar zijn. In 2016 is namelijk onderzoek gedaan onder drieduizend scholieren en het bleek dat één op de vier van hen te zwaar was.

“Dat heeft veel te maken met een laag geboortegewicht. Mama’s van zulke kleine baby’s geven dan extra melk om de baby snel bol te maken, maar de kleine organen kunnen dat vele eten niet verwerken”, legt Zijlmans uit met een zeer zachte en kalme stem.

Hij noemt het belangrijk dat op jonge leeftijd al het gewicht wordt teruggebracht omdat de kinderen anders een groot risico lopen op het ontwikkelen van overgewicht en zelfs extreem overgewicht en de daarmee gepaard gaande ziektebeelden zoals hart- en vaatziektes. Daarnaast kunnen psychische aandoeningen ontstaan die te maken hebben met angst, depressie en pesten.

Saskia geeft toe dat de dokter heeft geadviseerd om Tommy geen soft en chips meer te geven. “Ik moet hem meer fruit geven, maar dat is heel duur. Dus ik doe sappen. Maar de dokter zegt dat ook die te veel suiker hebben”, zegt de moeder schouderophalend.

Zorgwekkend

De problemen waarmee zij en haar zoon te maken hebben, kunnen volgens Zijlmans het hoofd worden geboden met programma’s als ‘Samen Zwanger’ en ‘Samen Ouders’. Bij ‘Samen Zwanger’ worden ouders die net zwanger zijn of een kinderwens hebben begeleid om fysiek gezond aan de zwangerschap te beginnen en die goed te doorstaan en bij ‘Samen Ouders’ worden ze bijgestaan in het opvoeden van hun kinderen. Bij beide programma’s wisselen ouders tips uit onder elkaar. Dit alles is in het voordeel van hun opgroeiende kinderen.

De kinderarts stipte tijdens zijn oratie ook aan hoe belangrijk de prenatale zorg is en wat de situatie is van het Surinaamse (ongeboren) kind is. Daarbij zijn de cijfers over bloedarmoede bij jonge kinderen en zwangere vrouwen zeer zorgwekkend: 55 procent van zwangere vrouwen in Paramaribo bleek aan bloedarmoede te lijden en in het binnenland 63 procent.

Bloedarmoede wordt volgens de hoogleraar geassocieerd met oorzaken van leerachterstanden van kinderen en volwassenen op latere leeftijd. Daar spelen kennelijk voedingstekorten, zoals gebrek aan ijzer een bepalende factor.

Ook de gehaltes van kwik en lood in het lichaam van zwangere vrouwen bleek schrikbarend. “Wel 96 procent van de vrouwen heeft een verhoogd kwikgehalte in het lichaam. Dat komt door de kleinschalige goudmijnbouw, waarbij kwik in het milieu, in de vissen en in de lucht terechtkomt”, benadrukte Zijlmans.

Met de leerstoel Kindergeneeskunde moeten deze kinderen, die niet voor zichzelf kunnen opkomen, een “stem krijgen” vond de vakgroep kinderartsen. Deze beroepsgroep vroeg daarom om de leerstoel en schoven Zijlmans, die een indrukwekkende cv heeft met lokale en buitenlandse ervaring, onderzoekingen en publicaties, naar voren om die leerstoel te leiden.

Braindrain

De lector magnus stipte ook aan dat er een chronisch gebrek is aan bekwaam personeel. “Maar wij gaan verpleegkundigen samen met het Covab trainen om in deze behoefte te voorzien. Investeren in de gezondheid van kinderen levert 900 procent rendement op, maar het is lange adem, want het beslaat een periode van twintig jaar voordat de resultaten te zien zijn.”

Hij somde een aantal onderzoekingen op die zullen worden gedaan voor het beter in kaart brengen van de oorzaken van ziektebeelden bij kinderen. De hoogleraar kreeg na zijn oratie een daverend en langdurend applaus. Hij eindigde met de odo: “Te tu sma e hari a boto a musu fu go na dan” … waar mensen samen werken komt er zeker resultaat. Ik heb gezegd.”