3 Augustus 2023
18:00Minister Amar Ramadhin van Volksgezondheid haalt waarschijnlijk opgelucht adem dat zijn baas, president Chandrikapersad Santokhi, de zoveelste aangekondigde reshuffeling weer niet heeft doorgevoerd. Want hij stond samen met zijn collega Riad Nurmohamed bovenaan de VHP-lijst om te worden vervangen. Nu mag hij dus blijven, tot grote teleurstelling van de complete zorgsector. Ook veel patiënten worden er niet gelukkig van, terwijl de zorgsector steeds zieker wordt.
Tekst Armand Snijders
Beeld dWT archief
De 63-jarige Melissa* kreeg onlangs te horen dat ze een behoorlijk ernstige vorm van achalasie, een bewegingsstoornis van de slokdarm, heeft. Ze heeft al maanden de grootste moeite om eten binnen te houden en is vreselijk afgevallen. Haar gezondheid leed daar zodanig onder, dat ze in het ziekenhuis moest worden opgenomen. Ze weet nu dus wat haar mankeert, maar om de kwaal te verhelpen is een ander verhaal.
In het gesprek met de specialist werden verschillende opties aangedragen. De meest simpele oplossing is het inbrengen van een soort ballonnetje bij de overgang van de slokdarm naar de maag. Maar dat ballonnetje is nauwelijks voor handen in Suriname. En als het er wel zou zijn, dan kan de arts dat niet opblazen omdat het ziekenhuis niet over een speciale pomp beschikt.
“Het gevolg is dat het behoorlijk mis kan gaan lopen. Het kruikje gaat een dagje wel barsten”
Dayasankar Mathoera, directeur ‘s Lands Hospitaal
Personeelsgebrek operatiekamers
Een andere optie is een operatie, waarbij de chirurg een inkeping maakt in de sluitspier tussen de slokdarm en de maag. Die operatie kan in het Academisch Ziekenhuis Paramaribo (AZP) worden uitgevoerd, maar doordat de operatiekamers veel minder kunnen worden gebruikt door het personeelsgebrek en een tekort aan de meest noodzakelijke medische hulpmiddelen, zijn de wachtlijsten enorm lang. Dus zal ze moeten wachten tot de chirurg groen licht geeft, wat minimaal enkele maanden kan duren.
Doorgaans zou de vrouw, gezien de ernst van haar klachten, ook naar Medellín in Colombia kunnen worden gestuurd. Maar doordat de Surinaamse staat daar nog voor miljoenen US dollars aan onbetaalde rekeningen heeft, is deze optie eveneens afgesloten. Ook in Nederland zou ze snel kunnen worden geholpen, maar de behandeling daar wordt niet vergoed door de Surinaamse verzekering. Datzelfde geldt voor de reiskosten.
Het verhaal van Melissa staat niet op zich. Er sterven tegenwoordig zelfs mensen doordat het zo beroerd is gesteld met de gezondheidszorg. Daar is door het wanbeleid van vorige regeringen geen geld voor (is altijd het argument), maar ook deze regering getroost zich weinig moeite om het tij te keren. Dat is Ramadhin als verantwoordelijk minister mede aan te rekenen.
Geflopte vaccinatiecampagne
Natuurlijk nam hij het ministerie over aan het begin van de moeilijke en onvoorspelbare coronacrisis, waarbij hij het uitgezette beleid van zijn NDP-voorganger overboord gooide en zijn eigen plan trok. Of het de juiste aanpak was, daarover verschillen de meningen van deskundigen. En omdat er nooit een grondige evaluatie is geweest over de coronacrisis en de enigszins geflopte, maar peperdure vaccinatiecampagne, zal dat nooit duidelijk worden. Een eventueel volgende keer zullen mogelijk opnieuw dezelfde fouten worden gemaakt.
Ramadhin verloor al enkele maanden na zijn aantreden iedere geloofwaardigheid door een zware lockdown af te kondigen, om vervolgens de volgende dag naar Miami te vliegen voor een studiereis en vakantie, waarbij hij zijn vrouw en kind meenam. Dat was tegen alle regels in, maar hij haalde daar zijn schouders over op. Ook president Santokhi zag daar niets verkeerds in. Voor veel mensen was het ook de reden om veel regels aan de laars te lappen.
Na het geleidelijke einde van de epidemie leek Ramadhin zich te begraven op zijn ministerie. Hij verscheen nog sporadisch in het nieuws, vooral om de vele brandjes te blussen bij de tal van instellingen die onder zijn verantwoordelijkheid vallen. Meestal betrof dat problemen rond niet-betaalde subsidies, andere financiële perikelen, personeelsproblemen of een gebrek aan medische hulpmiddelen.
Stakingen zijn aan de orde van de dag, omdat zorgmedewerkers zich niet gewaardeerd voelen en zwaar zijn overbelast. Ramadhin doet in hun ogen vrijwel niets om verbetering in hun situatie te brengen en als hij beloftes doet, worden die vaak niet nagekomen.
Afhankelijk van overheidssubsidies
De directies van de vier ziekenhuizen in Paramaribo trekken al jaren aan de bel over de zorgelijke situatie. Opeenvolgende regeringen hebben altijd wel een luisterend oor gehad, maar ondernamen nauwelijks actie om het tij te keren. De ziekenhuizen zijn voor een groot deel afhankelijk van overheidssubsidie om de zorg te kunnen garanderen. Dat geld is te weinig en wordt bovendien veel te laat uitbetaald.
De ligdagtarieven zijn al jaren niet aangepast, terwijl de jaarinflatie in het land al drie jaar rond de 60 procent ligt. Ook andere operationele kosten worden onvoldoende gedekt, waardoor er nauwelijks financiële ruimte is voor salarisverhoging van het personeel. “Het gevolg is dat het behoorlijk mis kan gaan lopen”, waarschuwde Dayasankar Mathoera, directeur van ‘s Lands Hospitaal recentelijk. “Het kruikje gaat een dagje wel barsten”, zei hij.
“Mede dankzij Ramadhin ligt alles nu vrijwel op zijn gat”
Verpleegkundige Anoushka Mahadewsing
Ook andere ziekenhuizen staat het water al lange tijd tot aan de lippen. Zo had het AZP eerder deze week spoedoverleg met Ramadhin over ernstig tekort aan medicamenten en verbruiksartikelen op bijna alle medische afdelingen. Daarbij heeft de minister weer aangegeven dat hij zich met de instelling tot het uiterste zal inzetten om de nood te lenigen en uit eerdergenoemde kritieke situatie te geraken.
Niet meer integer
Maar er zijn weinig mensen die er vertrouwen in hebben dat hij dit ook meent. De ziekenhuisbonden vinden dat de bewindsman het inmiddels zo heeft verbruid, dat hij niet meer integer is, zo lieten ze maandag tijdens een persconferentie weten. Volgens hen is hij bezig de groep zwart te maken.
Bondsvoorzitter Robby Naarendorp van het Sint Vincentius Ziekenhuis zegt dat Ramadhin ze ervan beschuldigd dat ze alleen naar vergaderingen gaan waar er over geld wordt gesproken. Maar dat ze het lieten afweten bij een bijenkomst waar over het herstelprogramma, de besteding van verdragsmiddelen, de oprichting van de zorgautoriteit en de evaluatie van de Basiszorgwet werd gesproken. Dat is onzin volgens Naarendorp, want de bonden waren niet uitgenodigd.
Hij vindt dat de minister geprobeerd heeft om de vakbonden in verlegenheid te brengen en noemt de uitspraak van de bewindsman zeer onverantwoord. Dergelijke uitspraken staan niet op zich. Ramadhin heeft zich vaker negatief uitgelaten over zorgmedewerkers die opkomen voor hun rechten.
Recentelijk nog haalde hij uit naar de leidinggevenden in het AZP, die volgens hem te weinig doen om een oplossing voor de problemen te zoeken. “Het is mooi om alarm te slaan over de situatie, maar wat doen zij er zelf aan?” zo zei hij tegenover SR Herald.
Niet-professionele houding
Later haastte hij zich door te stellen dat het nimmer zijn bedoeling was om te zorgen voor spanningen tussen hem en de directeur en specialisten van het ziekenhuis. Volgens hem heeft de journalist in kwestie een bericht geschreven aan de hand van een WhatsApp-bericht dat slechts was bedoeld als voorgesprek.
Dit bewijst dat Ramadhin niet begrijpt dat hij als minister zelf verantwoordelijk is voor wat hij schrijft of zegt. En zich dus niet kan verschuilen achter “dat dit geen onderwerp is dat via WhatsApp besproken kan worden”. Dat getuigt van een niet-professionele houding die je niet van een minister mag verwachten. Verpleegkundige Anoushka Mahadewsing, die sinds kort in de thuiszorg werkt, zegt dat het gedrag van Ramadhin typerend voor hem is.
“Dat is ook één van de redenen geweest dat ik in 2022, na vijftien jaar, ben weggegaan bij de instelling. Die is kapotgemaakt door het uitblijven van voldoende subsidie. Ramadhin beloofde twee jaar van alles. Maar hij is vrijwel niets nagekomen. Als ik nu zie welke zorg de mensen in die instelling krijgen, dan breekt mijn hart. Mede dankzij Ramadhin ligt alles nu vrijwel op zijn gat.”