‘Er is heel weinig over de Binnenlandse Oorlog geschreven’

Tekst en beeld Valerie Fris

PARAMARIBO — “Ik hoorde op de radio een bericht dat enkele militairen waren aangevallen door huurlingen. Omdat ik wist dat mijn broertje in het binnenland was, ben ik meteen gereden naar de Memre Boekoe Kazerne om meer informatie op te vragen.” Marjorie Baidjnath-Panday herbeleeft Dit vreselijke momenten op 4 december 1989. Haar jongere broer, Stanley Baidjnath-Panday, destijds 24, is met nog vijf andere mannen gesneuveld te Blaka Watra tijdens de Binnenlandse oorlog.

Maandag vond de herdenking plaats van de militairen die tussen 21 Juli 1986 en 8 augustus 1992 zijn gesneuveld, terwijl zij streden voor het land. De herdenking werd gehouden bij het monument aan de Gravenberchstraat en vond na zeven jaar weer plaats.

Het Kourou-akkoord werd op de laatstgenoemde datum ondertekend tussen de regering van Suriname en het Junglevommando onder leiding van Ronnie Brunswijk en daarmee kwam een einde aan de oorlog. Legerbevelhebber Werner Kioe A Sen zei tijdens de herdenking maandag, dat er hele diepe wonden zijn geslagen en dat er fysieke en mentale wonden zijn achtergelaten.

Vergeten

“De nabestaanden zijn gewoon in een vergeethoek geplaatst”, zegt Baidjnath-Panday maandag op emotionele toon. Ze kregen namelijk geen uitnodiging voor de herdenkingsceremonie. “Ik ben mijn broer kwijt, terwijl hij voor land en volk heeft gewerkt. Waar is de waardering? Zelfs dat pakketje wat we met kerst kregen wordt niet meer gestuurd”, zegt ze gebelgd.

Ze herinnert zich dat ze op 4 december 1989 eenmaal aangekomen bij de kazerne om informatie te vragen, goed werd opgevangen door een zekere mevrouw Flemming die toen nog geen informatie had. Er waren ook gewonden en men wist nog niet wie gesneuveld waren.

Nadat dit bekend was geworden, werd er vanuit de legerleiding een bezoek gebracht aan huize Baidjnath-Panday waar het vreselijke nieuws werd medegedeeld. Zij vertelt dat haar jongere broer pas vader was geworden. Zijn baby was drie maanden.

“Pijnlijk na al die jaren maar ik moet het een plek geven”, zegt ze terwijl ze voor zich uitstaart. Een andere nabestaande voegt zich bij haar en ze besluiten de minister van Defensie, Krishna Mathoera, die toen nog aanwezig was, zelf te vragen waarom zij als nabestaanden niet zijn uitgenodigd. “Dit was een protocollaire fout om de nabestaanden niet uit te nodigen en ik bied u daarvoor mijn verontschuldiging aan. We gaan het herstellen”, beloofde de minister.

Tegemoetkoming

Een andere groep die niet tevreden was met de herdenking maandag zijn de ex-militairen die hebben gestreden tijdens de Binnenlandse Oorlog. De groep sloeg vanaf de overkant de ceremonie gade. Het liep bijna uit de hand toen de bevelhebber zijn speech hield.

Hij was nauwelijks te verstaan want de ex-militairen begonnen luidkeels te klagen over de slechte behandeling die ze al jaren van de regering, met name het ministerie van Defensie hebben gehad. Na ingrijpen van enkele legerfunctionarissen werd het wat rustiger onder de ex-militairen.

Maar strijdvaardig als ze waren besloten zij na het officieel gedeelte van de ceremonie, te vragen om de minister te spreken. Ze kregen eerst een tegemoetkoming van SRD200 per maand, die bij het aantreden van minister Mathoera werd verhoogd naar SRD 500. Ze geeft aan wederom een verhoging te zullen geven naar SRD1250.

Begrip

Minister Mathoera hoorde de ex-militairen aan en begrijpt dat de financiële tegemoetkoming die zij nu ontvangen niet toereikend is om hun gezinnen te onderhouden. “Ik vind het heel erg dat jullie ontslagen zijn zonder een beschikking en zonder dat jullie eerst afgekeurd zijn geworden want anders hadden jullie pensioen gekregen”, zei Mathoera.

Ze heeft wel alvast ervoor gezorgd dat de mannen een Basiszorg ziektekostenkaart kregen. “Ik ga vandaag nog praten met minister Uraiqit Ramsaran van Sociale Zaken, zodat jullie ook in aanmerking kunnen komen voor de koopkrachtversterking van SRD1800,- .Mi sabi dat a ten tranga“.

Deze aankondiging werd door betrokkenen positief ontvangen. “Minister ik kijk volgend maand uit naar mijn SRD1800, ik ga u aan deze afspraak houden”, zei een van de ex-militairen.

De bewindsvrouw beseft waar de mannen destijds doorheen zijn gegaan. Een echtgenote van een hen vertelde de bewindsvrouw dat haar man ‘s avonds niet kon slapen. Hij maakte schietbewegingen als hij even in een sluimering viel en begon angstig te worden. Mathoera: “De Binnenlandse Oorlog heeft een diepe impact gehad en daarom vraag ik even de ruimte om zaken in orde te maken voor de veteranen”.

Ze beloofde ook te kijken naar mogelijkheden om de groep te werk te stellen binnen de agrarische sector. De ex-militairen vertrokken, maar niet voordat zij de minister hadden voorgesteld om de dienstplicht opnieuw te introduceren vanwege de hoge jeugdcriminaliteit en omdat normen en waarden zoek zijn. Mathoera liet weten ook deze mogelijkheid te bekijken.