De ABOP/PL-fractie in De Nationale Assemblee (DNA) komt met haar eigen wetsvoorstellen om de Grondwet en Kiesregeling te wijzigen. In haar wetsvoorstel, dat gisteren is ingediend, gaat de ABOP-fractie voor een districtenstelsel. Opvallend is dat de voorstellen van de ABOP totaal afwijken van de voorstellen die eerder deze week door coalitiepartner VHP werden gedaan. Ook de NDP-fractie heeft eerder een initiatiefwet wijziging van de Kiesregeling ingediend.

Zo wil de VHP-fractie geen personen met een vonnis op hun naam meer die de ambten van president en vicepresident bekleden. Ook wil de VHP-fractie een landelijk evenredigheidsstelsel. De VHP wil ook een beperking op de termijn van de president en vicepresident. Die mogen als het aan de VHP ligt niet meer dan twee aaneengesloten termijnen dienen in deze functies. Tevens wil de VHP dat de president de bevoegdheid krijgt om het parlement te kunnen ontbinden. Geen van deze zaken staan in het voorstel van de ABOP.

Zo wordt artikel 9 van de Kiesregeling aangepast. De wijziging van artikel 9 brengt met zich mee dat het aantal zetels van Paramaribo en Wanica wordt verhoogd van 24 naar 32 zetels, zijnde van 47 naar 64 procent van de DNA-zetels. Deze forse verhoging van het aantal zetels naar 64 procent is dan volgens het ABOP-voorstel ook in evenwichtige verhouding met het percentage van het electoraat in deze twee districten, namelijk 67 procent. De fundamentele ongelijkheid en het gebrek aan evenredigheid van het oud artikel 9 worden door de wijziging van deze bepaling dan ook in hoge mate geadresseerd en bovenal gecorrigeerd.

Zetel verdeling volgens het voorstel van de ABOP

De districten Paramaribo en Wanica, waar zoals gezegd een meerderheid van het electoraat woont, verkrijgen een nagenoeg evenredige meerderheid van het aantal zetels. Weliswaar is het niet exact mathematisch, maar dat wordt van geen enkel kiesstelsel verlangd, stelt de ABOP. Zulks geldt ook voor de overige districten die allen in redelijke mate de zetels verkrijgen die hen toekomen op basis van het stelsel van evenredige vertegenwoordiging.

Het verschil is dermate klein dat het voldoet aan de grondwettelijke norm van evenredigheid. Zeker ook als rekening wordt gehouden met de wens van DNA om te verzekeren dat elk district met ten minste een persoon in het parlement vertegenwoordigd moet zijn. Derhalve ook vertegenwoordigers uit relatief dunbevolkte districten.

Uit een oogpunt van democratische representatie vertoont de wijziging van artikel 9 een rechtmatige evenwichtige balans tussen evenredige, gelijke en daarmee rechtvaardige representatie van de kiezer, stelt de ABOP. Vooral vanwege het feit dat de afwijking in zijn geheel 8.7 procent is en het tevens valt beneden de hoogte van het door het Constitutioneel Hof voorgestelde aanvaardbare afwijkingsmarge van 10 procent.

In het voorstel wijziging Grondwet van de ABOP is opgenomen dat aspecten, zoals het kiesrecht, de oprichting van een Onafhankelijk Kiesbureau en een Onafhankelijke Verkiezingsautoriteit, hun bevoegdheden, de indeling van Suriname in kiesdistricten en de verdeling van zetels in DNA, wettelijk geregeld moeten worden. Het belang van instelling van een Onafhankelijke Verkiezingsautoriteit noopt tot het alvast toevoegen van dit orgaan aan dit artikel 60 licht de ABOP toe in haar conceptvoorstel.

In dit voorstel is opgenomen dat elk district minimaal een zetel krijgt. Het is vanuit verschillende perspectieven, zoals maatschappelijk, sociaal en politiek oogpunt, door de ABOP gewenst om ervoor te zorgen dat elk district ten minste één zetel heeft in DNA heeft. Deze benadering garandeert dat elk district vertegenwoordigd wordt in het parlement en dat er een gevoel van inclusie en representatie ontstaat.

Met de nodig geworden wijzigingen in de Grondwet en de Kiesregeling is het voor kandidaten in een district praktisch onmogelijk geworden om te voldoen aan de vereiste van minstens twee jaar werkelijk verblijf in dat district vóór de verkiezingen. Aangezien de volgende verkiezingen gepland zijn voor mei 2025, is het voorstel om deze termijn terug te brengen naar één jaar. Tegelijkertijd wordt voldaan aan het fundamentele uitgangspunt dat een kandidaat daadwerkelijk woonachtig moet zijn in het desbetreffende district.

Ook wordt gesuggereerd om het Constitioneel Hof als een rechterlijke instantie te erkennen met name een onafhankelijk rechterlijk orgaan middels het aanpassen van artikel 144 van de Grondwet. Dit met de bedoeling om een wet zodanig ongrondwettig te verklaren.

Wetsvoorstellen ABOP om de Grondwet en Kiesregeling te wijzigen

DNA Leden- E. Sampie e.a.- Aanb. initiatiefvoorstel wijz.v.d. Kiesregeling
DNA Leden- E. Sampie e.a.- Aanb. initiatiefvoorstel wijz. van de Grondwet v.d. Rep.