Race tegen de verkiezingsklok (3/slot)

De Kiesregeling moet worden gewijzigd. Zo oordeelde het Constitutioneel Hof elf maanden geleden. Ze is in strijd met het gelijkheidsbeginsel en het discriminatieverbod van artikel 8 van de Grondwet en brengt vooral het principe ‘one person, one vote’ niet tot uitdrukking. Er was en is dus werk aan de winkel voor de regering en vooral De Nationale Assemblee om de wet te wijzigen.

Tekst Armand Snijders

Beeld Terence Oosterwolde

Deze week was het de beurt aan de VHP-assembleeleden Dew Sharman en Cedric van Samson om twee initiatiefwetten in te dienen voor het wijzigen van de Kiesregeling en de Grondwet. Dat zijn dus andere initiatiefwetten dan waar de regering binnenkort mee gaat komen. En die ook veel verder gaan dan de voorstellen van de door president Chandrikapersad Santokhi ingestelde studiegroep, onder leiding van Hans Lim A Po, in haar rapport van 22 maart, en die van de NDP/Abop’er Edward Belfort.

Als het aan Sharman en Van Samson ligt, worden de verschillende kiesdistricten opgedoekt en zal in de toekomst een stem in Coronie net zo zwaar wegen als in Nickerie, Paramaribo en alle andere districten. Dus Surinamers mogen wat hen betreft volgens het ‘one person, one vote’-principe stemmen, precies zoals het Constitutioneel Hof en veel kiezers dat willen.

Voorstel regering

Het zou dus voor de hand liggen dat de volksvertegenwoordigers dit voorstel overnemen en uiteindelijk goedkeuren. Ware het niet dat de regering ook met een voorstel zal komen. En dat er nog een ander voorstel ligt van de NDP. Daarnaast zijn er andere ideeën op initiatief van Serena Muntslag-Essed en Jennifer van Dijk-Silos bij voorzitter Marinus Bee neergelegd, maar het is zeer de vraag of die het parlement zullen bereiken. Immers, er kunnen voorstellen van DNA-leden of partijen in het parlement in behandeling worden genomen, tenzij er leden of partijen zijn die de voorstellen van de juristen overnemen. En dat is met deze laatste twee vooralsnog niet het geval.

Kennelijk zijn er maar weinig leden die het voorstel van het VHP-duo Sharman/Van Samson omarmen. Want zij zijn de enigen van de in totaal twintig parlementariërs die de initiatiewetten hebben ingediend. De rest van de fractie wacht waarschijnlijk op waar de regering (lees: Santokhi en de rest van de partij) mee komt. In de hoop dat dit meer in hun persoonlijke straatje past. Dus ook binnen de VHP zit men niet op één lijn.

Elke stem even zwaar

Voor alle duidelijkheid: alle tot nu toe ingediende initiatiefwetten omvatten veel meer dan de wijziging van de Kiesregeling, maar het voert nu te ver om dat allemaal te behandelen. Bovendien zijn de meeste kiezers vooral geïnteresseerd in slechts één ding: hoeveel is mijn stem bij de eerstvolgende verkiezingen waard. In het voorstel van Sharman en Van Samson zal elke stem dus even zwaar tellen. Kiesdistricten worden opgedoekt, de ressorten zullen wel blijven bestaan.

Echter, het verwachte voorstel van de regering, dat zal zijn gebaseerd op de aanbevelingen van de studiegroep-Hans Lim A Po en de technische commissie-Adjay Moensi, zou weleens op de meeste steun kunnen rekenen. Dit vanwege de eerder aangehaalde persoonlijke belangen. In dat geval is het zeer wel mogelijk dat er partijen zijn die weer naar het Constitutioneel Hof stappen om de gewijzigde wet te laten toetsen. Het ligt voor de hand dat ze daar in het gelijk worden gesteld en dat regering en parlement hun huiswerk helemaal opnieuw moeten doen. Dan is Santokhi gedwongen om de verkiezingen uit te stellen, want voor er een nieuwe, gewijzigde wet is aangenomen is 25 mei 2025 al voorbij.

Constitutionele crisis

Jennifer van Dijk-Silos, ex-voorzitter van het Onafhankelijk Kiesbureau, heeft er al vaker op gewezen dat de president daar vermoedelijk zelfs op uit is. Want hij zou al beseffen dat hij mogelijk een zware nederlaag bij de volgende stembusstrijd gaat leiden. Dus hij heeft er alle belang bij om de verkiezingen op te schuiven zodat hij nog even kan profiteren en genieten van het presidentschap.

Van Dijk-Silos heeft in ieder geval helemaal geen goed gevoel bij de trage wijze waarop van regeringszijde de wijziging van de Kiesregeling ter hand wordt genomen. Hierdoor stevent Suriname af op een constitutionele crisis.

Maar terwijl iedereen zich zorgen maakt en steeds luider de alarmklokken laat luiden, omdat de tijd nu wel heel erg begint te dringen, heeft Dew Sharman, vicevoorzitter van De Nationale Assemblee, verzekerd dat de verkiezingen op 25 mei 2025 zullen doorgaan. Er is volgens hem geen enkele sprake van traineren door de volksvertegenwoordiging voor wat betreft de wijziging van de Kiesregeling.

‘Verkiezingen gegarandeerd’

“De verkiezingen zijn gegarandeerd op 25 mei 2025. Laat daar geen illusie over bestaan”, zegt Sharman. Ook hij beseft dat het model kiesstelsel dat uiteindelijk zal worden gekozen, er één moet zijn dat zich verdraagt met de uitspraak van het Constitutioneel Hof. “Maar het zal zich ook moeten verdragen met wat er leeft in die samenleving”, zegt hij bijna cryptisch.

Hij wil het liefst een stelsel hebben dat wordt gedragen door alle 51 leden van het parlement. Want die hebben uiteindelijk het laatste woord. Maar zij dienen wel te beseffen dat zij de vertegenwoordigers van het volk zijn, dat inmiddels eist dat er een rechtvaardig systeem komt. Dus als ze verkeerd kiezen, kunnen de volksvertegenwoordigers bij een volgende stembusgang naar huis worden gestuurd.