Defensieminister weet niets van ‘militaire training Asawini’

Amoksi verklaart groen licht te hebben gehad van OM

Tekst en beeld Valerie Fris

PARAMARIBO — “Ik kan hierover heel weinig zeggen”, verklaarde minister Krishnakoemarie Mathoera van Defensie over de zaak van Regita ‘Asawini’ Edenburg. Haar collega, Kenneth Amoksi van Justitie en Politie, heeft in de media beweerd dat mensenrechtenactiviste Regita ‘Asawini’ Edenburg het land is uitgezet omdat zij mensen opriep om een militaire training te volgen.

Edenburg zou daarbij, aldus Amoksi, een eigen leger opzetten. Maar Defensieminister Mathoera “weet daarvan niets af”. “Ik heb het inderdaad gevolgd, maar het is op het bord van de minister van Justitie en Politie”, zei Mathoera verder.

Wat de bewindsvrouw wel kon beamen is dat Edenburg het land is uitgezet op basis van het verstoren van de openbare orde en veiligheid. Volgens haar wordt er een dossier opgemaakt waaruit zal komen vast te staan wat haar handelingen zijn geweest die in strijd waren met de wet. “Dat is de normale gang van zaken. Ik heb haar dossier niet bestudeerd, dus vergeeft u mij voor het niet in staat zijn om de vragen daarover te beantwoorden”, verontschuldigde Mathoera zich.

‘Geen inbreuk’

In een verklaring van haast achthonderd woorden heeft Amoksi donderdag via de Communicatiedienst Suriname aangegeven dat Edenburg met haar activiteiten “de rechtstaat en rechtsorde heeft bedreigd”. Hij noemde het afscheiden van Saramaccaans gebied, het instellen van een volkstribunaal om onder meer indringers te berechten, het oproepen tot aansluiting bij een militaire groep en het volgen van militaire trainingen om Saamakagebied te beveiligen en het intimideren en bedreigen van ondernemers in Brokopondo.

Hij blijft erbij dat met het proberen Edenburg via Frans-Guyana uit te zetten er geen inbreuk is gepleegd op de territoriale integriteit of rechtsorde van het buurland noch Frankrijk. Volgens de bewindsman is er volgens de wettelijke procedures gehandeld bij het verstrekken van een noodpaspoort.

Overigens, Amoksi wast zijn handen in onschuld, want de uitzetting via Frans-Guyana en aanvraag van een noodpaspoort zijn geschied na advies te hebben ingewonnen bij de Vreemdelingendienst en het Openbaar Ministerie die volgens hem beide hebben aangegeven dat het kan.

Ambassade en consulaat

Daarnaast beweert hij dat er in eerste instantie voor een Europees noodpaspoort contact was gemaakt met het Nederlandse consulaat. “Gezien een reactie van het consulaat op zich liet wachten en de onrust vanwege het in vreemdelingenbewaring nemen van Edenburg, is ervoor gekozen de persoon in kwestie zo snel mogelijk uit te zetten”, verklaart Amoksi.

Ook beweert de bewindsman dat de uitzetting van Edenburg via Frans-Guyana in feite was voltooid. “Op het moment dat ze het grondgebied van Europa betreedt, is de uitzetting voltooid”, houdt hij vol en erop wijzend dat de vrouw Europees staatsburger is en Frans-Guyana Europees grondgebied.

Echter, Amoksi verklaart dat de Nederlandse ambassade en het consulaat hebben gevraagd dat de uitzetting “op een andere manier” gebeurde. “Als ze haar Nederlandse paspoort in Frans-Guyana had ontvangen, was ze wel uitgezet”, aldus de bewindsman. Hij geeft aan dat “rekening houdend met de gevoelens van de Nederlandse ambassadeur en consul” Edenburg naar Suriname werd teruggehaald. De mensenrechtenactivist komt voor één jaar niet in aanmerking voor een visum om Suriname te bezoeken.

Leven Edenburg niet bedreigd

De minister meent dat de wijze van uitzetting van Edenburg geen punt van discussie is geweest bij de rechter. Ook hebben haar raadslieden bij de magistraat bevestigd dat zij de ruimte hebben gehad om in beroep te gaan bij de president of kortgedingrechter. “Het leven van mevrouw Edenburg is op geen enkele wijze bedreigd. Ze is niet ontvoerd door politie”, aldus de bewindsman.

Dat er geen ruchtbaarheid is gegeven aan de uitzetting verdedigt hij door te stellen dat daarvoor is gekozen “vanwege de veiligheid van de politiemannen, meer nog die van Edenburg”. Amoksi ontkent dat de maatregelen tegen de mensenrechtenactivist te maken heeft met het cyanidevraagstuk.

De minister verklaart dat de vestigingsvergunning die op 24 september 2012 aan Edenburg werd verleend al op 16 maart dit jaar was ingetrokken. Volgens hem werd ze opgespoord, maar wist ze uit handen van justitie te blijven. De uitreiking van de intrekking is verricht op 29 mei.

De intrekking volgde nadat, aldus Amoksi, op 20 februari het hoofd van Vreemdelingenzaken schriftelijk aangaf dat Edenburg “een ernstig gevaar vormt voor de nationale veiligheid en inbreuk heeft gemaakt op de openbare orde en rust”. Tot die conclusie kwam men na het spraakbericht van 16 oktober 2022 waarin Edenburg in de Saramaccaanse taal mannen opriep om zich te melden voor militaire training met als doel de beveiliging van het Saramaccaanse grondgebied.