Laatste ‘Poetry & Beyond’ emotioneel, confronterend en hartverwarmend

PARAMARIBO - In een redelijk gevuld Thalia deed het artistieke gezelschap Poetry & Beyond zaterdag voor het laatst een presentatie. Heel toepasselijk is gekozen voor het thema ‘Familie’: na vijf jaar van veel optredens, uitwisseling van gedachten, veel plezier, het delen van lief en leed en het vormen van wellicht eeuwigdurende relaties is de groep toch wel een beetje ‘familie’ geworden.

De groep bestaat uit spoken word-artiesten, aangevuld met dansers, schilders, musici, zangers en crafters die elk vanuit hun eigen unieke interpretatie invulling geven aan de vele facetten van kunst, aangestuwd door de positieve vibraties van Zulile Blinker vanuit haar Stichting Platform Support Suriname.

"Ik geloof dat ze zoals die stichting heet velen heeft ondersteund om uit hun schulp te kruipen. Om hun talent te onthullen zodat men hun stem kan horen en zien", meent Ergo Munstner, die als gast aanwezig was. Hij heeft een aantal sessies van het kunstcollectief meegemaakt en gelooft dat de presentatie misschien in deze vorm de laatste is maar dat het niet het einde betekent.

"Ik ken ze geen van allen persoonlijk. Maar dat woord dat we zo vaak hebben gehoord vanavond, vibraties, ik geloof niet dat die doodgaan. Creatieve mensen zoals Zulile en haar groep, die kunnen niet stilzitten die gaan zeker wat anders, iets nog mooiers bedenken." 

Hij gelooft dat er in de afgelopen vijf jaar groepen zijn geweest die hebben geprobeerd het concept te gebruiken, maar dat die vaak hebben gefaald door niet verder uit te stijgen dan 'leuk' maar niet echt origineel.

"Ik denk dat ze even toe zijn aan een pauze na vijf jaar and they will turn out bigger and better", gelooft Lygia Claiber stellig. De shows hebben haar geïnspireerd om zanglessen te volgen en te werken aan eigen teksten. 

De avond startte met een muzikaal optreden van een tabla- en orgelspeler. Achter hen werkten twee jonge kunstenaars aan twee schilderijen. De optredens volgden elkaar in rap tempo op met Blinker als ceremoniemeester. Dansers en het dichterscollectief Kokolampu toonden hun talenten. 

De optredens gingen over familiebanden zoals die zich ontwikkelen, niet altijd gemakkelijk, op elkaar kunnen rekenen of niet, geheimen en vage dingen uit het verleden waar er liever niet over wordt gesproken. Maar ook de ellende en mooie dingen die voortvloeien uit een eenoudergezin. De problematiek tussen het wel of niet aanwezig zijn van vaders. 

Heel apart was dat er gesproken werd vanuit het verleden de slavernij de iets ouderen en de jonge generatie nu. Heel mooi zoals het gesproken woord samenvloeit met de bewegingen van de dansers Xaviero & Xaviër Tob. Zanger Del, bekend van het nummer 'A Libi mus libi', bracht een prettig muzikaal intermezzo, evenals het adembenemende dansoptreden van de enigmatische Kevin Thompson. 

Ernie Wolf vertelt samen met zijn Okobua-team het verhaal van hoe hij omwille van de familie de drager werd van de jaw kromanti. "Ze vonden ik lijk op hem, op oom Sjaak en daarom moet ik die dingen van hem hebben. Maar ik ben…was niet met die dingen." Wolf is droogkomisch en laat in een prachtige dynamiek zien hoe hij uiteindelijk zwicht voor de druk van de 'stemmen en visioenen' maar vooral druk van de familie. 

We maken hem mee in een kampu in Para waar hij ingesmeerd met pemba, een sangrafu-stok in de hand gedrukt krijgt, een sproeibad van alcohol ondergaat en een wit kapje op zijn hoofd krijgt omgebonden. Terwijl de apinti speciaal voor hem begint te spelen openbaart de Kaw Kromanti zich en spreekt hij een boodschap uit voor de familie in het Kromanti, een voor hem onbekende taal. Hij danst, de boodschap wordt gegeven en dan is het voorbij. Een mooie les in de winticultuur. 

De hoofdgast van de avond is Babs Gons, een in Nederland bekende en gevierde woordkunstenares. De superlatieven van Blinker over haar blijken geenszins overdreven. Gons' woordspelingen komen voort uit een diepgaand vorsen van wat dingen nou eigenlijk betekenen en wat ze teweegbrengen in de menselijke emotie.

Dat 'sproeide' ze in een sula van woorden over het publiek. Woordspellingen, soms diep emotioneel over het opgroeien zonder vader en het 'faken' dat hij weet dat je er bent terwijl je zijn naam niet eens kent, noch weet waar hij is.

Soms erg sexy over de liefde en diepe intimiteit. Of gewoon grappig en pikant over die 'billenman' die ze duidelijk maakt dat ze meer is dan een paar leuke billen. "Haar zinsneden zijn werkelijk magisch en mind-blowing. Je moet het eigenlijk in slow motion nog een paar keer horen voordat je het echt begrijpt", verzucht Tehilla Mentopawiro bewonderend.

Ook spoken word-artiest Koloku toont zich van zijn beste zijde rondom het thema familie. De kracht van familie om samen te werken aan vooruitgang, maar ook hoe lastig familie soms kan zijn. Liefdevol, hulpvaardig maar soms ook venijnig en jaloers. Op elkaar kunnen rekenen of niet.

En hoe sommige vrienden familie worden en de vele andere facetten binnen het thema. Een dans over een 'dogla' gedaan door Lost Kulture. Een jongeman op zoek naar de twee helften Afro en Hindostaans waaruit hij is voortgekomen en hoe uiteindelijk de twee stijlen samenkomen in één.

De organisatie eerde enkele mensen die vanaf het prille begin op vele manieren hun ondersteuning hebben gegeven zoals Henri Blinker, vader van Zulile, Loes Trustfull, Chas Mijnals, Ruth Botland, Eduard van Leeuwen, Alida Neslo (namens de Taalunie), Raynell Dalen (namens Radio 10) en haar 'rechterhand' en producer vanaf het eerste uur Roxanna Barron. Ze kregen allemaal een schilderij van Overdo Berghout. Het geheel van schilderijen vormt samen een stam met takken. 

De avond eindigde met nog meer Babs Gons en muziek van de driemansformatie Lifestyle bestaande uit een tablaspeler, een gitariste en een organist, van wie er een encore werd gevraagd, vanwege de bijzondere fusion van Sarnami-, Engelse en Srananliedjes.