10 Januari 2020
16:23PARAMARIBO - De Verenigde Naties had 2019 uitgeroepen tot Internationaal jaar van de Inheemse talen, maar er blijkt nog veel te moeten worden gedaan. “Een jaar is simpelweg niet genoegâ€, zei nationaal vertegenwoordiger Perry Bellegarde in een terugblik in het Huis van de Verenigde Naties. De volkerenorganisatie heeft daar- om besloten om 2022 uit te roepen tot het decenium van inheemse talen.
Guilliano Zaalman, voorzitter van het Inheemse Platform in Eenheid en Solidariteit in Alliantie voor Vooruitgang noemt dit een goede ontwikkeling. "Als Inheemsen merken wij tal van uitdagingen als het gaat om behoud van onze taal. Wij merken dat door technologische ontwikkelingen en scholing steeds minder jonge inheemsen de taal beheersen."
Zaalman noemt het vinden van een middenweg om het ontwikkeling te volgen en tegelijkertijd de inheemse talen te conserveren een grote uitdaging. "Het behoud van onze taal is heel belangrijk voor ons. Er zijn misschien mensen die de taal kunnen spreken, maar een grote groep weet die misschien niet te schrijven."
Ook Jupta Itoewaki van Stichting Mulokot, die zich inzet voor Wayana's, een inheemse groep die oorspronkelijk afkomstig is uit het noordelijk gebied van de Amazone in Brazilië, ziet het initiatief wel zitten. "Het kan een positieve impact hebben op de Inheemse gemeenschap in Suriname, als er wat mee wordt gedaan. Als dat niet gebeurt of men vindt het niet belangrijk, dan zal er ook niets gebeuren", zegt Itoewaki.
Bij de Wayana gemeenschap is er niet zo zeer sprake van 'taalverlies'. "Integendeel moeten we de Wayana's Engels en Nederlands leren spreken om zich verder in de samenleving te kunnen ontwikkelen, omdat alleen in die stam nog uitsluitend een inheemse taal wordt gesproken."
Hoe deze groep haar taal heeft kunnen behouden is volgens haar te verklaren uit het feit dat Wayana stammen in verafgelegen gebieden in het binnenland zitten. "Ik denk dat toen de kolonisator, Nederland, naar Suriname kwam, we geluk hebben gehad dat we zo ver buiten haar bereik waren en van haar invloeden bespaard zijn gebleven." Ze denkt dat ook het feit dat de Wayana's trots zijn op hun cultuur daaraan heeft bijgedragen. "Het is een trots volk dat zijn taal als een soort geheime taal beschouwt, zodat andere groepen hen niet kunnen verstaan."
De overheid heeft wel initiatieven genomen om de inheemse talen te be- schermen en te onderhouden. Vorig jaar heeft het Directoraat Cultuur bewust- wordingsactiviteiten, zoals een workshop georganiseerd om te voorkomen dat nog meer immaterieel erfgoed verloren gaat. Zowel Zaalman als Itoewaki heeft na de workshop niets meer vernomen van het project.
Itoewaki die hieraan ook had meegedaan, vindt het jammer dat de Wayana's vaak niet betrokken worden. "Ik zag op social media dat er een workshop gehouden zou worden voor behoud van Inheemse talen en heb mezelf uitgenodigd. Men heeft gesproken over de andere inheemse groepen, maar vergeet elke keer de Wayana's." Zelf vindt zij ook dat er veel meer gedaan moet worden. "Ik weet verder niet wat de overheid heeft gedaan maar het is zeker belangrijk om onze inheemse talen te beschermen, want die zijn gewoon deel van ons."