9 Januari 2020
17:14PARAMARIBO - De groei van het bruto binnenlands product (bbp) in de afgelopen drie jaar van 2,3 procent naar 2,6 procent betekent niet dat Suriname de economische crisis die tot 2014 heeft geduurd te boven is gekomen. Dit zei oud-bankier Jim Bousaid dinsdag als gastspreker bij de maandelijkse discussieavond van de Kenniskring.
"Ondanks de groei is het productieniveau van 2014 - het laatste jaar van de crisis - niet gerealiseerd. Daarnaast ligt de groei ver beneden die van landen in de regio en andere opkomende economieën", aldus Bousaid. Hij concludeert dat de productiviteit en verdiencapaciteit in het land te weinig zijn voor de overheid om te kunnen voldoen aan haar betalingsverplichtingen.
Volgens hem moet onderscheid gemaakt worden in groei als het gaat om het volume en groei als het gaat om de stijging van de internationale marktprijzen van producten en sectoren, zoals olie en goud.
Bousaid noemt het een meetbaar gegeven dat er van groei geen sprake is geweest wanneer in 2019 de kredietverlening bij het bankwezen met 5 procent is afgenomen, omdat er te weinig wordt geïnvesteerd.
Hij noemde de ontwikkelingen in de agrarische sector niet alleen zorgelijk, maar vreest dat die sector binnen niet al te lange tijd over de kop zal gaan. De productie van exportbananen zal verminderen met rond de 75 miljoen US dollar per jaar. Nu al zijn productie en export van groenten verminderd.
De oud-bankier stelt vast dat er de laatste drie jaar een toenemend tekort is geweest op de betalingsbalansrekening. In absolute bedragen is voor het afgelopen jaar het tekort 232 miljoen US dollar. Het tekort komt vooral door de toename van importen het afgelopen jaar met 142 miljoen US dollar.
Hij noemt dit een zorgelijke ontwikkeling omdat de export onvoldoende deviezen oplevert om te voldoen aan de importverplichtingen. Dit heeft consequenties voor de monetaire reserve en de wisselkoers, meent de oud-bankier.
In 2018 is dit ook al het geval geweest. De overheid heeft toen leningen moeten sluiten om de tekorten te dekken en importen te financieren en ook om de wisselkoers niet te laten stijgen. Daardoor is er nauwelijks een stijging geweest van de monetaire reserves.
Bousaid legt uit dat de bruto monetaire reserve het afgelopen jaar is gestegen door buitenlandse leningen en overname van de vreemde valuta-kasreserve van banken door de Centrale Bank van Suriname. Daardoor is de kasreserve in 2019 gestegen van 581 miljoen US dollar naar 710 miljoen US dollar, wat goed is voor een importdekking van iets meer dan drie maanden.
Er is volgens hem geen sprake geweest van monetaire reserve of in het andere geval was die minimaal, omdat de valutakasreserves in feite niet aangesproken mogen worden. Netto is volgens Bousaid de kasreserves onder de tweehonderd miljoen US dollar wat eigenlijk te weinig is om de externe waarde van de wisselkoers effectief te beschermen. Ook het Internationaal Monetair Fonds heeft hierop gewezen.
Voor 2020 wordt de economische groei geschat op 2,5 procent. Volgens Bousaid moet echter rekening gehouden worden met internationale handelsoorlogen, die deze groei kunnen bedreigen. Ook politieke spanningen kunnen er een negatieve impact op hebben.
Positief is wel dat internationale spanningen in bijvoorbeeld het Midden-Oosten ervoor zorgen dat de prijzen van natuurlijke hulpbronnen in Suriname, zoals olie en goud, omhoog gaan. De recente olievondst in zee langs de kust van Suriname zal op middenlange termijn de groei wel positief beïnvloeden.
Bousaid pleit er voor dat de toekomstige opbrengsten uit de oliesector worden gebruikt om het aanpassingsprogramma dat moet komen milder te maken en voor economische hervormingen.