Het vertrek van Harish Monorath plaatst president Jennifer Simons voor een belangrijke beslissing. Wie krijgt de leiding over het ministerie van Justitie en Veiligheid op een moment dat de criminaliteit verruwt, het veiligheidsgevoel van burgers afneemt en de rechtspleging met ernstige problemen kampt? De coalitieafspraken wijzen naar de ABOP, maar dit ministerie kan zich geen benoeming veroorloven waarbij partijpolitieke belangen zwaarder wegen dan deskundigheid, integriteit en bestuurlijke daadkracht. Monorath heeft maandag het ministerie overgedragen aan minister Marinus Bee.

Monorath moest het veld ruimen vanwege de ontwikkelingen bij de Telecommunicatie Autoriteit Suriname (TAS), waar hij eerder president-commissaris was. Zijn vertrek vloeit niet voort uit een vaststelling dat hij als minister tekortgeschoten is, hoewel hij ook geen schoonheidsprijs krijgt. Dit geldt overigens voor meer ministers. Er is een strafklacht ingediend en president Simons heeft geconcludeerd op basis van feitelijke informatie dat zijn positie niet langer houdbaar is. Of sprake is van strafbare feiten, moet uit onderzoek blijken. Het gaat helemaal niet om een actie tegen ABOP, zoals vanuit het oosten wordt beweerd.

De vacature die nu ontstaat, mag niet worden behandeld als een gewone wisseling van politieke wacht. Het gaat om een van de zwaarste ministersposten, met directe gevolgen voor de veiligheid van iedere burger en het functioneren van de rechtsstaat. De samenleving heeft steeds minder vertrouwen in de veiligheid. Gewapende roofovervallen, moorden en andere vormen van geweld worden met toenemende brutaliteit gepleegd. Zelfs scholen worden geconfronteerd met criminaliteit tijdens lesuren. Leerlingen en leerkrachten moeten zich veilig kunnen voelen. Wanneer ook die zekerheid wegvalt, is er meer aan de hand dan een tekort aan politieoptreden.

De nieuwe minister erft bovendien korpsen en diensten die onder druk staan. Personeelstekorten, beperkte financiële middelen, gebrekkige uitrusting en organisatorische problemen vragen om ingrijpende keuzes. Meer geld en manschappen zijn nodig, maar niet alles kan daarop wachten. Er moet beter worden georganiseerd, doelgerichter worden ingezet en strakker worden gestuurd op resultaten. Het gezag van de politie moet worden hersteld, zowel binnen de organisatie als tegenover de samenleving.

Ook binnen de rechtspleging wachten moeilijke beslissingen. De omstreden Wet Rechtspositie Rechterlijke Macht heeft geleid tot grote maatschappelijke verontwaardiging over buitensporige beloningen. Nadat salarisgegevens naar buiten kwamen, kondigde De Nationale Assemblee al in maart correcties aan. Ook de bestuurlijke organisatie van het Hof van Justitie en het Openbaar Ministerie zou worden herzien. Een overtuigende oplossing is nog altijd niet zichtbaar. DNA draagt hierin een bijzondere verantwoordelijkheid, omdat het parlement de gewraakte wet heeft aangenomen. De nieuwe minister moet bijdragen aan oplossingen, met volledig respect voor de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht.

Juist daarom moet vooraf duidelijk zijn aan welk profiel de opvolger van Monorath moet voldoen. Onbesproken integriteit is de eerste voorwaarde. Geen kandidaat over wie ernstige twijfels bestaan rond belangenverstrengeling, financieel handelen of politieke afhankelijkheid. Daarnaast zijn aantoonbare managementkwaliteiten, bestuurlijke ervaring, besluitvaardigheid en kennis van de veiligheidssector onmisbaar.

Een juridische opleiding kan een voordeel zijn, maar maakt iemand nog geen goede minister. Nodig is een bestuurder die mensen kan aansturen, organisaties gezond kan maken, prioriteiten durft te stellen en met beperkte middelen resultaten boekt. Iemand die gezag heeft zonder autoritair op te treden en die zich niet laat gijzelen door politieke of andere belangen.

De ABOP heeft op grond van de coalitieafspraken aanspraak op het departement. Maar die afspraak ontslaat de president niet van haar verantwoordelijkheid. Een politieke voordracht is geen automatische benoeming. Simons moet kunnen uitleggen waarom de voorgedragen kandidaat geschikt is voor deze zware opdracht.

De nieuwe minister moet vanaf de eerste dag weten wat hem of haar te doen staat. Geen lange inwerkperiode, geen politieke experimenten en geen benoeming als beloning voor partijtrouw. Justitie en Veiligheid is geen partijbezit. De veiligheid van de samenleving is een staatsverantwoordelijkheid. President Simons moet daarom niet alleen een nieuwe minister benoemen, maar vooral de juiste.
Nita Ramcharan