BEPAALDE PARLEMENTARIËRS ZIJN VLEES NOCH VIS

De Surinaamse politiek bevat al jaren een opvallend verschijnsel, een politicus kan vandaag fel wijzen op fouten van de vorige regering, terwijl diezelfde politicus voorheen deel uitmaakte van het bestuur, dat nu wordt bekritiseerd. Zodra de politieke positie verandert, lijkt soms ook de herinnering aan de eigen verantwoordelijkheid te verdwijnen. Dat roept een heleboel vragen op. Gaat het politici werkelijk om het oplossen van problemen, of vooral om het bepalen, wie ervoor verantwoordelijk kan worden gehouden? Wanneer een partij in de regering zit, worden problemen vaak uitgelegd als ingewikkelde erfenissen, beperkte financiële ruimte of omstandigheden die tijd nodig hebben om te verbeteren.

Zodra dezelfde partij in de oppositie belandt, klinkt de kritiek plotseling een stuk harder. Dan worden achterstanden, misstanden en tekortkomingen aanknopingspunten om te wijzen op slecht bestuur. Zo op dit moment ook, neem maar de problemen binnen het onderwijs als voorbeeld. Iedereen wijst naar de vorige regering, sommigen doen alsof de situatie nu pas speelt. Politici die eerder kritiek hadden op bepaalde maatregelen, kunnen diezelfde problemen relativeren, wanneer hun eigen partij aan de macht komt. Wat gisteren onaanvaardbaar was, wordt vandaag soms voorgesteld als noodzakelijk of onvermijdelijk. Natuurlijk kan een nieuwe regering worden geconfronteerd met problemen die zij zelf niet heeft veroorzaakt. Evenmin kan iedere tekortkoming automatisch worden toegeschreven aan een vorige bestuursperiode. Beleid heeft tijd nodig en sommige problemen zijn het resultaat van jarenlange keuzes en tekortkomingen. Maar juist daarom is eerlijkheid noodzakelijk. Wie verantwoordelijkheid heeft gedragen, moet bereid zijn ook naar de eigen periode te kijken. Welke besluiten zijn toen genomen? Welke waarschuwingen zijn genegeerd? Welke verbeteringen zijn uitgebleven? En wat had anders gekund? Politieke geloofwaardigheid ontstaat niet doordat iemand de fouten van de tegenstander, het hardst benoemt. Dit ontstaat wanneer iemand dezelfde maatstaf durft toe te passen op zichzelf en op de eigen politieke metgezellen. Ook kiezers hebben hierin een rol. Wanneer zij uitsluitend verontwaardigd reageren op fouten van de ene partij, maar vergelijkbaar gedrag bij een andere partij verdedigen, maken zij selectieve verantwoording mogelijk. Dan wordt politieke loyaliteit belangrijker, dan de vraag of het land goed wordt bestuurd. Suriname heeft weinig aan politici die hun verleden alleen ter sprake brengen, wanneer het hun vandaag goed uitkomt. De bevolking heeft behoefte aan bestuurders die erkennen wat verkeerd is gegaan, ongeacht wie destijds aan het roer stond. De vraag is dus niet alleen wie het probleem heeft veroorzaakt, maar ook wie ervan wist, wie had kunnen ingrijpen en wie nu bereid is, de verantwoordelijkheid te nemen.