12 Oktober 2026
18:16‘Wat wij zelf hebben is van grote waarde’
Kunstenaar Marcel Pinas loopt op en neer om gasten van zijn Stichting Kibii te verwelkomen. Het karakteristieke bakstenen gebouw waar vroeger het Suralco-ziekenhuis was gevestigd doet dienst als herinnering aan een vervlogen tijd in Moengo. Toen Amerikaans kapitaal de ontwikkeling in het zo bekende bauxietstadje dicteerde. Het gebouw wordt nu gebruikt om de ontwikkeling van de gemeenschap te stuwen vanuit kunst- en cultuureducatie. “Dat wat wij als marrons zelf hebben is van grote waarde. Dat moeten we gebruiken om onze toekomst vorm te geven”, legt Pinas zijn lijfspreuk uit vrijdag, aan de vooravond van de Dag der Marrons.
Tekst en beeld Euritha Tjan A Way
Wat het beleidscentrum in Suriname niet heeft, heeft kunstenaar Marcel Pinas wel. Hij heeft een toekomstvisie die over twintig tot dertig jaar gerealiseerd moet worden: De Kibii Wi Koni University based on traditional maroon knowledge. Het grotere doel is om marronkennis te bundelen en de marron zelf ook bij te brengen dat de eigen kennis van grote waarde is en kan bijdragen aan het oplossen van problemen in de hedendaagse samenleving. Daartoe heeft Pinas tot 2018 consequent stappen gezet. En na een onderbreking wegens de inmenging van de overheid toen, heeft Pinas al twee jaar de motivatie hervonden om door te gaan.
“Ik miste vooral de ondersteuning van de grote bedrijven die in Paramaribo grif sponsoren wanneer er events zijn. Het lijkt alsof ze activiteiten in het binnenland niet willen ondersteunen”
Na het Moengofestival dat na acht jaar weer werd georganiseerd in september, werd zaterdag het Kibii Wi Koni onderzoekscentrum heropend. Vrijdag daaraan voorafgaand werd het Symposium Marronkennis: Erfgoed en Onderzoek in Beweging gehouden. Vertegenwoordigers van nationale en internationale organisaties die een band hebben met Kibii waren aanwezig vrijdag bij het symposium.
Eigen uitgeverij
Door deze partners leerde Kibii anders kijken naar het werk dat ze samen met de gemeenschap doet. “Wij hebben mensen die in Moengo met ons werken bijvoorbeeld leren zien als artistieke producent. Ze werken met de gemeenschap en ze creëren zaken. Dat was een andere manier van kijken naar wat we hier in Moengo doen en hoe we dat verder willen aanpakken”, liet Coco Duivenvoorde die samen met Pinas werkt bij Kibii weten.
Ook kunstenaar Tolin Alexander die zelf van het gebied is was spreker de eerste dag. Hij liet weten wat hem motiveerde om zijn eigen uitgeverij Kotika Publishing op te zetten. “Ik werd enige tijd geleden gevraagd om wetenschappelijke informatie over het bos te verifiëren in Suriname. Opmerkelijk vond ik dat de opdrachtgever altijd de voorkeur gaf aan wat opgeschreven was. Terwijl wij als marrons en kenners van traditionele medicinale kennis ons baseren op orale vertellingen. Dat was voor mij dé reden om mijn eigen uitgeverij op te zetten om onze verhalen zelf op te schrijven.”
Op 10 oktober werd het tweede boek van de uitgeverij ook gepresenteerd bij de heropening van het onderzoekscentrum. Een bijzonder boek met verhalen van vijf onderzoekers die verschillende onderwerpen de marroncultuur rakende onderzochten.
Op de foto
Tijdens de vragenronde vrijdag stelde een bezoeker de vraag hoe de kunstenaars omgaan met het gegeven dat de mensen in Suriname kennelijk niet graag op de foto gaan. Het antwoord was gelaagd. Alexander deelde het verhaal van een van zijn familieleden die in het Cobramuseum in Nederland op de foto staat. “Ik kwam daar, zag het en gaf het aan bij het museum. Ik kreeg te horen van een persoon dat die niet verantwoordelijk was voor de expositie. Die nam mijn contactgegevens op en dan zou ik gebeld worden. Dat is nooit gebeurd en intussen staat daar een verhaal dat niet klopt. Ik laat je dus de andere kant van de medaille zien.”
Pinas die met de Ware Tijd terugblikte op het Moengofestival liet weten dat na acht jaar opstarten niet makkelijk is. “Ik miste vooral de ondersteuning van de grote bedrijven die in Paramaribo grif sponsoren wanneer er events zijn. Het lijkt alsof ze activiteiten in het binnenland niet willen ondersteunen. Zulke bedrijven snappen niet dat er samenhang zit in de gemeenschap. Help zo’n evenement organiseren en draag bij aan ontwikkeling in het gebied”, liet Pinas weten.
Hij merkte op dat ook artiesten van Marowijne zelf heel veel geld vroegen voor optredens. “USD 5000 terwijl we geen winst willen maken, maar een activiteit voor de gemeenschap opzetten. Uiteindelijk is het evenement geslaagd, maar we moeten evalueren en aanpassen voor een beter verloop volgend jaar”, liet Pinas weten. Hij kijkt uit naar het vervolgtraject met het Ministerie van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur dat volgens hem goed loopt door de band die Kibii heeft met de scholen. “Uiteindelijk moet de jeugd weten waar we aan werken om het voort te kunnen zetten.”