9 Oktober 2026
16:03Het is een welbekend fenomeen in spionnenverhalen dat de spion één of meer cyanide tabletten bij zich heeft, die hij/zij in geval van ontdekking kan innemen, waardoor hij/zij binnen enkele minuten dood neervalt. Dit geeft aan dat cyanide heel giftig is voor het menselijke lichaam.
Tekst en beeld Richenel Ellecom
Zoals in de eerste twee artikelen van deze serie is aangeven heeft president Jennifer Geerlings-Simons bekendgemaakt dat bij de vissterfte in de Boven-Saramaccarivier ook cyanide betrokken was. Ik heb de Nationale Milieu Autoriteit aangeschreven voor een officiële kopie van het rapport over de mogelijke lozing van giftige stoffen in het milieu, die hebben bijgedragen aan de massale vissterfte, maar mij werd gezegd dat het rapport niet beschikbaar is voor publicatie.
“Cyanide verstoort de productie van energie in het mitochondrium (energiefabriek) van het menselijke lichaam”
Ik heb zelfs een lid van De Nationale Assemblee (DNA) gevraagd om dit voor mij na te trekken. Die vertelde mij dat DNA ook geen schriftelijke rapportage van de NMA heeft ontvangen. Ik heb in de afgelopen vier weken mijn best gedaan om de juiste toedracht van de situatie na te trekken, zonder resultaat. Dus de informatie die ik ter beschikking heb, is wat de president via de media bekend heeft gemaakt.
Werking van cyanide op het lichaam
Cyanide is dodelijk voor een volwassene die de zogenaamde LD50-hoeveelheid van deze stof inneemt. Cyanide verstoort de productie van energie in het mitochondrium (energiefabriek) van het menselijke lichaam.
Alle voedingstoffen die wij eten, vooral koolhydraten, worden in het mitochondrium van de cellen van ons lichaam omgezet tot energie. Deze energie maakt het mogelijk dat wij alert zijn, kunnen denken, lopen, praten en alle andere activiteiten kunnen ontplooien om in onze dagelijkse behoeften te voorzien.
Wanneer de productie van energie wordt verstoord, worden wij lusteloos, slap, vallen onnodig in slaap en uiteindelijk rake we bewusteloos en gaan we dood. Dit is wat er gebeurt met een persoon die de dodelijke hoeveelheid van cyanide het lichaam binnenhaalt.
Technisch gezien veroorzaakt de verstoring van de energieproductie het vermogen van de lichaamscellen om zuurstof te gebruiken. Vooral het hart, dat zuurstof via het bloed moet stuwen naar alle andere organen van het lichaam, wordt verzwakt. De hersenen die enorm veel zuurstof gebruiken om te denken en alle activiteiten van de andere organen te monitoren en die vaak ook reguleren, raken ontregeld.
Effect op het ongeboren kind
Bij het ongeboren kind komt er ook een stukje fysieke en cognitieve ontwikkelingsstoornis bij kijken. Cyanide en een omzettingsvorm (thiocyanaat) daarvan kunnen via de navelstreng de placenta (de zak waarin het ongeboren kind zit) bereiken en de ontwikkeling van het centrale zenuwstelsel (hersenen) verstoren.
Afhankelijk van de dosis die de moeder binnenhaalt en de duur van de blootstelling en de voedingstoestand van de moeder, kunnen de volgende toestanden optreden: een miskraam, vertraagde groei van de foetus, structurele (anatomische) afwijkingen, hersenbeschadiging, microcefalie (onvoldoende groei van de schedel en hersenen), afsterving van bepaalde delen van het zenuwstelsel en schildklierfunctiestoornissen.
Het incident dat heeft plaatsgevonden lang de Boven-Saramaccarivier, waarbij kwik en cyanide zijn genoemd als de boosdoeners van de massale vissterfte, is een serieuze zaak. Ik heb mij laten vertellen dat de commerciële bedrijven bepaalde vormen van cyanide gebruiken bij de goudwinning en de kleinschalige gouddelvers (garimpeiros) hoofdzakelijk kwik gebruiken.
Postnatale cognitieve-emotionele en neurologische beperkingen bij het kind
Bij het natrekken van deze informatie heb ik geen betrouwbare informatie gevonden die de dosis van blootstelling aan cyanide koppelt aan specifieke cognitieve beperkingen die een direct verband leggen met specifieke cognitieve stoornissen. Aan de hand van de verstoring van de fysiologie van het menselijke lichaam kunnen wij volstaan met de volgende mogelijkheden en diffuse (vage) symptomen die zich voordoen bij medische casussen. Deze symptomen zijn vaak onderdeel van specifieke syndromen (ADHD, autisme, dyslexie, dyscalculie enzovoorts), die wel zijn benoemd.
Wanneer bij een anamnese cyanide of kwik blootstelling in beeld komt, kan het verband door een kundige specialist worden gelegd. Er kan een globale ontwikkelingsachterstand of verstandelijke beperking ontstaan. Er ontstaan problemen met aandacht en concentratie, trage informatieverwerking, werkgeheugen- en langtermijn geheugenstoornissen die het leertraject verstoren en executieve (denk en beslissing) problemen, zoals planning, inhibitie en cognitieve flexibiliteit. Ook taal- en spraakontwikkelingsachterstanden, visuospatiële en perceptueel-motorische problemen, motorische coördinatieproblemen of cerebrale parese, epilepsie en visus of gehoorproblemen kunnen zich voordoen.
Deze symptomen geven aan dat er een globale ontwikkelingsstoornis ontstaat van de verschillende netwerken van het brein. De intranetwerk en internetwerk communicaties raken verstoord door de ontregelde ontwikkeling van deze systemen tijdens de pre- en postnatale foetale ontwikkeling.
In het volgende deel zal ik stilstaan bij de redenen waarom de overheid haast moet maken met de ordening van deze sector ter bescherming van de opkomende generaties.
Richenel Ellecom (899-6441/[email protected]), Psy.D., Dr.P.H., HSPP, is preventieve geneeskundige- en medisch voedingskundige specialist, alsook klinisch en forensische neuropsycholoog.