De Venezolaanse interim-president Delcy Rodríguez heeft woensdag tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties beloofd dat Venezuela nieuwe verkiezingen zal houden als onderdeel van een overgang naar “volledige democratie”. Een concrete datum voor de verkiezingen noemde zij echter niet.

“Er zullen verkiezingen worden gehouden in Venezuela”, zei Rodríguez in haar toespraak. Volgens haar is haar regering inmiddels een politieke dialoog begonnen met delen van de oppositie. Zij beloofde dat alle politieke krachten onder “gelijke voorwaarden” aan het verkiezingsproces moeten kunnen deelnemen. Ook zouden de Venezolaanse instellingen zich daarop voorbereiden.

Rodríguez zei dat het aan de Venezolanen is om te bepalen wanneer het land klaar is om het verkiezingsproces te starten. Daarmee blijft een belangrijke vraag onbeantwoord: wanneer Venezolanen daadwerkelijk naar de stembus kunnen.

Amerikaanse druk en toenadering
De belofte komt tegen de achtergrond van een snel veranderende relatie tussen Caracas en Washington. Rodríguez kwam in januari aan de macht nadat Amerikaanse militairen Nicolás Maduro tijdens een operatie in Venezuela gevangen namen. Maduro werd vervolgens naar de Verenigde Staten gebracht, waar hij terechtstaat op beschuldigingen van drugshandel. Hij ontkent de beschuldigingen en probeert de zaak voor de Amerikaanse rechter te laten afwijzen op grond van onder meer presidentiële immuniteit. Zijn proces staat momenteel gepland voor juni 2027, tenzij zijn verzoek om afwijzing wordt toegewezen.

Rodríguez bracht deze week voor het eerst sinds haar aantreden een bezoek aan de Verenigde Staten. Dinsdag ontmoette zij president Donald Trump tijdens de VN-week in New York. Volgens Reuters spraken de twee onder meer over de politieke toekomst van Venezuela. Trump benadrukte volgens bronnen dat er uiteindelijk verkiezingen moeten komen, maar ook hij drong tijdens het gesprek niet aan op een specifieke datum.

De Amerikaanse regering benadrukt ondertussen dat de ontmoeting met Rodríguez niet betekent dat Washington haar regering als democratisch gelegitimeerd beschouwt. Een woordvoerder van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken zei woensdag dat Rodríguez niet door de Venezolaanse bevolking is gekozen en dat de Amerikaanse strategie niet is veranderd.

Oppositie betrokken, maar niet alle partijen
Het door Rodríguez genoemde overleg met de oppositie is een van de belangrijkste ontwikkelingen richting mogelijke verkiezingen. Volgens Reuters heeft de regering gesprekken geopend met oppositiegroepen en zegt zij alle politieke krachten te willen laten deelnemen.

Tegelijkertijd blijft onduidelijk welke oppositiepartijen en leiders uiteindelijk daadwerkelijk aan het proces zullen deelnemen en onder welke voorwaarden. Dat maakt de praktische betekenis van de aangekondigde “gelijke voorwaarden” voorlopig moeilijk te beoordelen.

Rodríguez had begin september al gezegd dat er verkiezingen zouden komen zodra Venezuela daar “klaar” voor was. Het nieuwe element in haar VN-toespraak is vooral de expliciete koppeling van verkiezingen aan een overgang naar volledige democratie en het aangekondigde politieke overleg met delen van de oppositie.

Olie en economische belangen spelen belangrijke rol
Naast de politieke onderhandelingen intensiveert Venezuela de economische samenwerking met de Verenigde Staten en andere buitenlandse bedrijven. In september werden verschillende overeenkomsten aangekondigd om de Venezolaanse olieproductie uit te breiden. Chevron, Eni en andere energiebedrijven hebben afspraken gemaakt over uitbreiding van hun activiteiten.

Een afzonderlijke overeenkomst tussen Washington en Caracas betreft de ontwikkeling van 17 olievelden. Rodríguez heeft gezegd dat de overeenkomst 25 jaar zal lopen en uiteindelijk de olieproductie aanzienlijk moet verhogen.

De economische toenadering heeft ook kritiek opgeleverd. Tegenstanders van de huidige koers stellen dat Washington economische en energiebelangen nadrukkelijk meeweegt in zijn relatie met de interim-regering. Tegelijkertijd presenteert de Amerikaanse regering de investeringen als onderdeel van het herstel van de Venezolaanse economie en de energieproductie. Reuters meldt dat buitenlandse energiebedrijven de afgelopen weken nieuwe afspraken hebben gemaakt om productie en infrastructuur te herstellen.

Nieuwe fase voor Venezuela
Rodríguez presenteerde haar optreden bij de VN als een teken dat Venezuela bezig is terug te keren naar de internationale diplomatie. “Vandaag wordt Venezuela opnieuw geboren”, zei zij. Zij waarschuwde tegelijkertijd dat economisch en maatschappelijk herstel tijd zal kosten.

Haar optreden markeert daarmee een belangrijke diplomatieke stap, maar laat ook een aantal cruciale vragen open. Er is nog geen verkiezingsdatum, er is geen duidelijk tijdschema voor de overgang en de precieze deelnamevoorwaarden voor alle oppositiekrachten zijn nog niet vastgesteld.