Paho roept op tot versterking vaccinatie nu mazelengevallen Amerika’s toenemen

De Pan-Amerikaanse Gezondheidsorganisatie (Paho) heeft donderdag landen in de regio opgeroepen hun vaccinatie-inspanningen te intensiveren in het kader van de Vaccinatieweek in de Amerika’s (VWA), die wordt gehouden van 25 april tot en met 2 mei. De oproep komt te midden van aanhoudende verbeteringen in de vaccinatiegraad, die echter nog niet voldoende zijn gebleken om een sterke heropleving van mazelen te voorkomen. Het aantal gevallen heeft inmiddels al het totaal van heel 2025 overschreden.

“De regio van de Amerika’s heeft zich gepositioneerd als een wereldleider op het gebied van immunisatie. Wij zijn de eerste regio die polio, rodehond en het congenitaal rubellasyndroom heeft uitgeroeid, en de enige regio die de vaccinatiegraad heeft hersteld en verbeterd tot het niveau van vóór de pandemie”, zei Paho-directeur Jarbas Barbosa tijdens een persbriefing in Washington.

Tussen 1974 en 2024 heeft vaccinatie van kinderen in de Amerika’s naar schatting vijftien miljoen sterfgevallen onder kinderen jonger dan vijf jaar voorkomen, meer dan 1,1 miljard gevallen van invaliditeit en bijna 28,4 miljard ziektegevallen. Toch waarschuwde de Paho-directeur dat “er nog belangrijke hiaten zijn die we moeten dichten.”

De Vaccinatieweek in de Amerika’s is bedoeld om die hiaten aan te pakken. Sinds de start in 2002 heeft het initiatief het belang van vaccinatie als hoeksteen van de volksgezondheid benadrukt en de toediening van meer dan 1,2 miljard vaccindoses in de regio mogelijk gemaakt. Dit jaar vindt de regionale aftrap voor het eerst plaats in Ottawa op 27 april.

In 2024 bereikte de regionale vaccinatiegraad voor het vaccin tegen mazelen, bof en rodehond (BMR/MMR) 89 procent voor de eerste dosis en 79 procent voor de tweede dosis, terwijl de vaccinatiegraad voor de derde dosis van het vaccin tegen difterie, kinkhoest en tetanus (DPT) 87 procent bereikte. Ondanks deze vooruitgang kregen meer dan 1,4 miljoen kinderen geen enkele dosis van deze of andere vaccins. “Deze kinderen zijn geen cijfers – het zijn levens, families en hele gemeenschappen die risico lopen,” benadrukte Barbosa.

Als onderdeel van de activiteiten van dit jaar zijn 21 landen van plan bijna negentig miljoen doses toe te dienen, waaronder meer dan tachtig miljoen griepvaccins en inhaalvaccinaties voor 7,2 miljoen kinderen met een onvolledig vaccinatieschema of die nog geen enkele dosis hebben ontvangen.

Heropleving van mazelen: een omkeerbare tegenslag

Tijdens de persbriefing sprak de Paho-directeur ook zijn bezorgdheid uit over de toename van mazelengevallen in de regio. De Amerika’s waren in 2016 de eerste regio ter wereld die mazelen had uitgeroeid; die status ging verloren in 2018, werd herwonnen in 2024 en opnieuw verloren in 2025.

In 2025 werden 14.767 bevestigde gevallen gemeld in dertien landen – bijna 32 keer meer dan in 2024. Die trend zet zich voort in 2026: per 5 april zijn al meer dan 15.300 gevallen gemeld, waarmee het totaal van vorig jaar is overschreden.

Wereldwijd werden in 2025 meer dan 250.000 mazelengevallen gemeld, waarvan meer dan de helft in Afrika, de Westelijke Stille Oceaan en Europa. Minder dan 6 procent daarvan deed zich voor in de Amerika’s. In de eerste drie maanden van 2026 was de regio echter goed voor 21 procent van de wereldwijd gemelde gevallen. “De terugkeer van mazelen in de Amerika’s is een aanzienlijke tegenslag, maar wel een die volledig omkeerbaar is en daadkrachtig optreden vereist”, zei Barbosa.

Hij waarschuwde dat mazelen “geen milde ziekte” is en kan leiden tot ernstige complicaties zoals longontsteking, encefalitis en blindheid – en zelfs de dood. In 2025 moest ongeveer 13 procent van de besmette personen worden opgenomen in het ziekenhuis en 93 procent was niet gevaccineerd. Tussen 2025 en het eerste kwartaal van 2026 zijn in de regio 43 sterfgevallen als gevolg van mazelen gemeld.

“De grootste uitdaging is niet de beschikbaarheid van vaccins, maar het tijdig bereiken van degenen die nog onbeschermd zijn”, zei hij. Volgens hem hebben een lage risicoperceptie, desinformatie en belemmeringen in de toegang bijgedragen aan een dalende vaccinatiegraad in sommige bevolkingsgroepen.

Omdat mazelen zeer besmettelijk is, is een vaccinatiegraad van meer dan 95 procent met twee doses nodig om eliminatie te behouden. “Eén enkel geval kan een uitbraak veroorzaken als we dit beschermingsniveau niet bereiken”, waarschuwde hij.

Paho ondersteunt landen door toezichtsystemen te versterken, snel te reageren op uitbraken en vaccinatieplanning op lokaal niveau te verbeteren. Daarnaast bevordert de organisatie eerlijke toegang tot vaccins via haar Revolving Funds. Alleen al in 2025 maakten deze mechanismen de aankoop van 234 miljoen doses mogelijk, met een kostenbesparing van bijna 50 procent.

“Eliminatie is geen trofee die je opbergt – het is een prestatie die elke dag verdedigd moet worden. We hebben mazelen eerder gestopt. We kunnen het opnieuw doen”, zei Barbosa. Hij sloot af met de nadruk dat vaccinatie “niet alleen een individuele beslissing is – het is een daad van collectieve solidariteit” en herhaalde dat de regio kan toewerken naar een toekomst waarin door vaccins te voorkomen ziekten geen bedreiging meer vormen voor de volksgezondheid.