13 Februari 2024
14:00DE SNIJD / Armand Snijders
Vroeger was je gegarandeerd van een stabiel inkomen en dito secondaire arbeidsvoorwaarden als je voor lanti werkte. Ouders sprongen een gat in de lucht als dochter- of zoonlief daar een baantje kreeg. Ook al stelde dat werk niets voor, hun kind zou in ieder geval worden verzorgd tot het graf, zo was de geruststellende gedachte. Niet alleen in Suriname was dat zo, ook in veel andere landen bood dat zekerheid.
In Nederland was dat eveneens een vanzelfsprekendheid, daar kan ik over meepraten. Heel vroeger – in mijn vorige leven – ben ik vijf jaar werkzaam geweest op het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in Den Haag, tot grote vreugde van mijn ouders. Ik vond het zelf maar niks. Hoewel je in Nederland wel wordt geacht als ambtenaar te werken voor je werk (‘7-even’ wordt daar niet geaccepteerd), maakte alleen de gedachte mij gek dat ik al wist wat ik over tien of twintig jaar in mijn saaie ambtenarenbestaan zou doen en verdienen.
“Toen Bronto na zijn aantreden zo voortvarend die registratie aankondigde, kon je al weten dat ook zíjn poging om te saneren jammerlijk zou mislukken“
En dus koos ik ervoor om al die zekerheden te laten en belandde ik uiteindelijk in de journalistiek en na wat omwegen in het ongewisse avontuur in Suriname. Mijn ouders waren met die keuze vooral teleurgesteld – al draaiden ze helemaal bij toen ze voor de eerste keer naar Suriname kwamen – maar ik was zeer gelukkig met deze gewaagde stap.
Tegenwoordig biedt het ambtenarenleven geen enkele zekerheid meer, zeker niet in Suriname. Hoewel, met de mislukte sanering van het ambtenarenapparaat door Bronto in opdracht van Chan, is er voorlopig nog geen man of vrouw overboord. Want ondanks de goede voornemens lukt het maar nauwelijks om spook- en overbodige ambtenaren (die al jaren op de loonlijst staan en iedere maand een salaris ontvangen met bijbehorende riante ‘emolumenten’ zonder daar ook maar één vinger voor uit te hoeven steken) de laan uit te sturen.
Bovendien zijn heel wat van die lui ooit benoemd omdat hun partij toevallig aan de macht was. Het zou mij niets verbazen dat dit voor minstens de helft van het huidige ambtenarenbestand geldt. Vooral op het departement van Regionale Ontwikkeling en Sport zitten heel wat mensen die dagelijks op hun werk komen maar noodgedwongen de hele dag uit hun neus vreten omdat er geen werk voor ze is. De meesten willen best wel hun handen uit de mouwen steken, maar er is niemand die ze kan zeggen wat ze moeten doen. En het gaat niet om maar één persoon of slechts enkelen. Nee het gaat om een compleet legioen dat zich daar dag in dag uit stierlijk zit te vervelen.
Maar ook bij andere ministeries is dat zo. Bij het departement waar Bronto zelf de leiding over heeft – van Binnenlandse Zaken dus – zitten heel veel mensen die op hem lijken. De meesten zijn aangenomen onder zijn voorgangers die ook op hem leken. Ik ken er heel wat, ook binnen mijn kennissenkring en Javaanse schoonfamilie. Dus ik jok echt niet.
Lanti heeft door al deze politieke friends and family-benoemingen door decennia heen een enorm waterhoofd gekregen dat zo langzamerhand uit elkaar begint te klappen. Regeerders roepen al net zo lang dat dit probleem echt moet worden opgelost. Maar niemand weet hoe, dus gebeurt er niets. Ook omdat vrijwel alle partijen daarvoor verantwoordelijk zijn.
Onder druk van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) leek deze regering wel de koe bij de horens te gaan vatten, maar de resultaten zijn teleurstellend. Sterker nog, het aantal ambtenaren is sinds het aantreden van Chan en Bronto van 48.118 gestegen naar 53.295 tot april vorig jaar. Dat blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau Mechanische Administratie (Cebuma). Bronto wrong zich vorig jaar in De Nationale Assemblee in allerlei bochten dat dit niet klopt. Maar het gekke is dat hij niet zegt te weten hoeveel het er dan wél zijn. Dat kan hij pas als het digitale informatiesysteem op zijn ministerie in werking is getreden.
Dat werkt, voor zover bekend, nog steeds niet. Daarom is het verbazingwekkend dat hij onlangs zei dat van de ruim zevenduizend ambtenaren die zich nog moesten aanmelden, er slechts achttienhonderd gehoor hebben gegeven aan de laatste oproep om zich te registreren. Met die registratie is hij al heel lang bezig en zij krijgen keer op keer weer de gelegenheid om zich te registreren om aan te tonen dat ze wel degelijk lantiman zijn.
Toen Bronto na zijn aantreden zo voortvarend die registratie aankondigde, kon je al weten dat ook zíjn poging om te saneren jammerlijk zou mislukken. Zijn oude vader, die tevens regeringsadviseur is, zal hem vast en zeker hebben ingefluisterd dat zijn partij Pertjajah Luhur nog meer kiezers gaat verliezen als hij ambtenaren gaat ontslaan. Want ook hij heeft in het verleden een klein legertje Javanen aangesteld die nu overwegend duimen zitten te draaien. Dus hij moet voorzichtig zijn, anders valt zijn partij bij de volgende verkiezingen nog verder terug. En kunnen ze de tien zetels, waar ze tegen beter weten in van dromen, helemaal op hun buik schrijven.
Los daarvan vind ik het heel knap van Bronto dat hij weet dat ruim zevenduizend mensen zich nog moeten registreren, terwijl hij maanden daarvoor beweerde dat hij geen idee heeft hoeveel ambtenaren er precies zijn zolang het digitale informatiesysteem op zijn ministerie nog niet operationeel is. Hoe kan hij dan beweren dat nog zevenduizend mensen zich moeten registreren? Of slaat hij maar een slag in de lucht om zogenaamd goed geïnformeerd over te komen?
Door dit soort vage politieke abracadabra heb ik geen greintje vertrouwen in een goede afloop. In mei volgend jaar zitten we daardoor hoogstwaarschijnlijk met minstens zestigduizend ambtenaren die loodzwaar op de begroting zullen drukken. De volgende regering en de opvolger van Bronto krijgen de zeer ondankbare taak om dan weer te proberen het land van die steeds groter wordende ‘bende’ te verlossen.-.