13 Februari 2024
10:02door Audry Wajwakana
PARAMARIBO — Dansende lichamen, prikkelende (zang)stemmen en opzwepende wintimuziek. De muziekgroep Black Harmony en de culturele theaterorganisatie Untold maakten het heel moeilijk voor het publiek om rustig te blijven zitten. Tijdens de voorstellingen van ‘Anyame’ trilde de bomvolle zaal van On Stage Performing Arts op haar grondvesten. Het publiek zong en danste mee vanaf zijn zitplaats.
‘Anyame’, geschreven door Orlando Ceder, artistiek leider van Black Harmony, is drie jaar geleden voor het eerst in Nederland opgevoerd met veel succes. Ceder haalde inspiratie uit het wintiboek ‘A Nyame’ (‘Volbrenger’) van auteur Juliën Zaalman. Deze beschrijft daarin de basisprincipes van de wintireligie.
“Winti als state of mind heeft iedereen”
Jamal Bainoe
Het stuk in Suriname opvoeren voelt voor Ceder als “goed en vertrouwd” aan. “Ik ben blij dat ik met de muziek company de boodschap en gedachte kan delen in het land waar winti is ontstaan”, zegt hij tegen de Ware Tijd.
Uit taboesfeer halen
Wintireligie is voor Ceder niet alleen een geloofs-, maar ook een leefsysteem dat toegankelijk is voor iedereen. “Als mensen zich er eenmaal van bewust zijn wat het allemaal met zich meedraagt, dan zie je de waarde van deze religie in”, verklaart hij.
In het stuk worden door een combinatie van zang, dans, muziek en vertelling de boodschappen wat winti inhoudt door het gezelschap belicht. ‘A Nyame’ is Zaalmans zesde boek. Hij geeft daarin een uiteenzetting van de concepten die belangrijk zijn in de winti-religie.
De auteur wilde hiermee een belangrijk onderdeel van het Surinaamse spiritualiteit veld uit de taboesfeer halen, waardoor steeds meer mensen profijt kunnen vinden bij het beleven van spiritualiteit. Zaalman was bij de première in On Stage. Gezien de uitbundige sfeer hoopt hij dat de bezoekers de boodschappen hebben begrepen.
Meer openheid
De auteur is er trots op dat zijn boek artiesten heeft geïnspireerd. Het is trouwens niet de eerste keer. Drie van zijn boeken, waaronder ‘August, een bonuman’, waren door Judith Oron in 2008 voor de afronding van haar bacheloropleiding aan de Faculteit der Religiewetenschappen van de Radboud Universiteit Nijmegen gelezen. “Die dame is cum laude geslaagd. Toen ik haar scriptie las, gaf ze weer andere inzichten; dat geldt ook voor de opvoering ‘Anyame’”, zegt Zaalman.
Hij geeft toe dat zijn schrijftrant niet altijd voor eenieder direct begrijpelijk is. De auteur prijst zich wel gelukkig dat er mensen en groepen zijn, zoals Black Harmony, die met de kunstvormen zang, storytelling, dans en muziek filosofische woorden makkelijk naar een publiek vertalen. “Het enige dat ik wil is meer openheid voor het wintigeloof. Meer in de geestelijke benadering dan de culturele. Hoe wij als mensen daarin passen. Binnen winti staat de mens centraal”, zegt Zaalman.
Kennisoverdracht
Jamal Bainoe, zakelijk leider van Black Harmony, zegt tegen de Ware Tijd dat door de voorstelling hij gemerkt heeft dat vooral jongeren meer belangstelling tonen voor winti. Met dit stuk willen Black Harmony en Untold dit geloof ook uit de negatieve sfeer halen. Bainoe: “Winti als state of mind heeft iedereen.” Maar belangrijk vindt hij ook om diepzinnig kennis te krijgen over wat het geloof precies inhoudt en over hoe het past in het leefsysteem van de mens. “Het is belangrijk dat we dit overdragen aan de nieuwe generatie, maar ook zij die al bezig zijn.”
Alle drie voorstellingen op 8, 9 en 10 februari waren vroeg uitverkocht. Een extra show zit er voorlopig niet in, zegt Rivelino Ligeon, directeur van de dansstudio Be Your Own Hero, die een samenwerking heeft met de twee organisaties, waar hij als facilitator optreedt in een uitwisselingsproject.
Het is voor het eerst na negen jaar dat Black Harmony weer voltallig in Suriname is. “In de afgelopen jaren hebben we via de socialemediakanalen gemerkt dat Suriname ready voor ons was. Dat hebben we op de drie speelavonden gevoeld”, zegt Ceder dankbaar.
De artiesten zullen de komende dagen drumworkshops houden in Pikin Slee, Botopasi en als een ‘giving back’ een optreden aan sociale instellingen en bij de Community The Hub in de wijk Flora.