Regisseur Ivan Tai-Apin: ‘Als je eenmaal een speelfilm hebt gemaakt ben je er nooit klaar mee’

“Er zijn op dit moment gesprekken gaande met verschillende vliegtuigmaatschappijen wereldwijd om ‘Wiren’ op te nemen in hun inflight entertainment service. Ook hebben internationale tv-stations interesse om deze geslaagde Surinaamse film te vertonen. Pas hierna zal de dvd ervan uitkomen”, zegt regisseur Ivan Tai-Apin tegen de Ware Tijd.

Tekst Sharon Singh

Beeld Privécollectie

In 2019 werd de succesfilm geselecteerd door het jaarlijkse Nederlands Film Festival in Utrecht. Het jaar daarvoor werd ‘Wiren’, geproduceerd door It Goes Productions en Stichting Surinaamse Dovenbelangen, vertoond op het Da Bounce Urban Film Festival (DBUFF) in Amsterdam en kreeg daarnaast een landelijke commerciële première in de Pathé-bioscoopketen in Nederland.

De film heeft grote impact gehad, vooral voor de acteurs. ‘Wiren’ ging op 10 december 2019, op de Wereld Mensenrechtendag, in première in TBL Cinemas in Suriname.

Verhaallijn

De film is gebaseerd op het levensverhaal van de dove Wiren Meghoe, die toen in de laatste klas van de Kennedyschool zat en verder wilde studeren. Alleen was er een groot probleem: er is geen vervolgstudie voor doven.

In gesprek met de Ware Tijd zegt Tai-Apin: “Wiren heeft mij gegrepen. Hij heeft me een les geleerd als persoon. Ik ben niet makkelijk te inspireren, maar Wiren is mijn voorbeeldfiguur.”

De film legt het accent op de rechten van mensen met een beperking. Na de verhalen van zes doven te hebben gehoord, ging Tai-Apin aan de slag met het verhaal. Het script, dat Sander Coumou, Director of Photography heeft helpen schrijven, bevat fragmenten van de ervaringen van deze zes personen.

De hoofdrol werd door drie ‘Wirens’ vertolkt: Rafe Leysner (als kind), Altaafkhan Dhonre (als jeugdige) en Idi Lemmers (als volwassene). Wiren haalde vaak kattenkwaad uit. Naar school gaan was uit den boze, vanwege zijn doofheid en hij moest maar zien hoe hij zijn tijd invulde. Uiteindelijk kreeg hij les van een jonge buitenlandse arts.

Recht op onderwijs

Maar de jongen wilde meer met zijn leven ondanks zijn beperking. Hij klopte aan bij de universiteit in Suriname, maar werd niet geaccepteerd en uitgelachen.

In het kader van het eerste lustrum van de film heeft figurant Esten Cohen, die een lichamelijke beperking heeft, een blog gemaakt. Hierin schrijft ze onder meer: “Eén van de onderwerpen die de film belicht, is de toegankelijkheid van onderwijs in Suriname voor mensen met een beperking. Ik denk dat dit een cruciaal gebied is dat verbetering en aandacht behoeft. De dokter in de film vroeg het zo mooi: ‘kunnen we er iets aan doen?’ Ik zou willen dat meer mensen in Suriname deze oplossingsgerichte mentaliteit zouden aannemen.”

Cohen schrijft dat ook zij verder wilde gaan met haar studie, maar net als Wiren werd geconfronteerd met veel barrières die haar daarvan weerhielden. Covid-19 kwam voor haar net een geschenk uit de hemel, want het werd mogelijk om online trainingen en korte cursussen te volgen en ze greep deze gelegenheid aan.

Cohen vindt het jammer dat universitaire studies in Suriname niet online beschikbaar zijn. Dat is namelijk een mogelijkheid voor veel mensen met een beperking die geen toegang hebben tot het openbare vervoer. Zij hoopt dat de autoriteiten en instellingen deze optie zullen overwegen en realiseren.

De bekendheid die de film genoot op internationale podia heeft deuren voor Meghoe geopend. Hij kreeg een stageplek bij de Koninklijke Kentalis, een Nederlandse organisatie voor mensen die onder meer slechthorend of doof zijn. Intussen werkt hij al enkele jaren als ICT’er bij Staatsolie.

Media-aandacht

‘Wiren’ is gemaakt door acteurs die allen woonachtig zijn of op dat moment woonachtig waren in Suriname en hun hart op de juiste plek hebben, vindt de regisseur. De financiering vond door crowdfunding (95 procent lokaal en 5 procent internationaal) en door sponsoring van het Surinaamse bedrijfsleven plaats.

Er hebben aan de film tussen zes- en zevenhonderd mensen meegewerkt en 150 bedrijven hebben het productie proces ondersteund. Het is de eerste Surinaamse film op de lijst van de Oscars (awardjaar 2020) in de categorie Best International Feature Film en de eerste Surinaamse film op bekende streamingplatforms Netflix, I-Tunes en Amazon Prime Video.

Op uitnodiging van de Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank (IDB) kreeg de film een speciale screening in Washington, Verenigde Staten. Tijdens Surinames participatie aan de World Expo 2020 in Dubai werd de film ook vertoond.

‘Wiren’ kreeg ook aandacht van top internationale magazines en kranten, zoals Hollywood Reporter (VS), Cinema Tropical (Zuid-Amerika), Superga Cinema (Italië), Portal-Cinema (Portugal), Loop-News Caribbean ((Nederland), de Nederrlandse kranten NRC, Trouw, Parool, Volkskrant en de Nederlandse websites www.doof.nl en www.cmmbrothers.org.

Maar Tai-A-Pin streeft naar meer. Hij blijft met bedrijven en organisaties onderhandelen om de film meer internationale bekendheid te geven. “Men zegt: ‘als je eenmaal een speelfilm hebt gemaakt, ben je er nooit klaar mee’. Het is pas vijf jaar, wie weet waar we over tien jaar zijn met de film! Alle successen zijn ter ere van Suriname.”

Tai-A-Pin staat tegenwoordig in de schijnwerper met de bereiding van gerechten, meestal uit de Surinaamse keuken in samenwerking met verschillende organisaties die zich inzetten voor minderbedeelden in Nederland. De schotels zijn regelmatig te zien op Facebook.