30 Januari 2024
18:12Kunst en cultuur kunnen een belangrijke bijdrage leveren bij het overdragen van kennis en bewustwording over de duurzame ontwikkelingsdoelen( SDG). Dat werd duidelijk tijdens het talentontwikkelingsprogramma ‘How We Move Su’, waarvan het eindtraject werd gepresenteerd in Theater Thalia.
Tekst en beeld Tascha Aveloo
Voor het voortraject mochten dansers en dansgroepen zich opgeven. Vijf danstalenten – Vishaja Boedjawan, Darell Geldorp, Andy Kodemus, Lakshini Radhoe en Kyran Rampersad – sloten het traject met succes af. “Dit is de eerste editie van een jaarlijks project. Het is gebaseerd op ‘How We Move’, een dansproject, ontwikkeld en uitgevoerd door ‘We Are on the Move’ (WAOTM) in Nederland en aangepast door ons”, vertelt Djina Bergraaf-Sanchit, directeur van HB Media.
“Kunst en cultuur zijn uitermate geschikt om de rechten en plichten van de mens op een creatieve manier zichtbaar en begrijpelijk te maken”
Simone Koole
WAOTM, een talentontwikkelingsinstituut voor jongeren en (jong)volwassenen in Amsterdam-Zuidoost, is opgericht in juni 2017 en is sinds januari 2018 actief in samenwerking met het Bijlmer Parktheater. Het richt zich op dans, muziek, talent en cultuureducatie. Oprichter en directeur Enver Liesdek was speciaal voor de eindpresentatie in Suriname.
HB Media opgericht in 2020, is een multimediabedrijf gericht op het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. “Wij geloven dat kunst en cultuur de wereld kan (en moet) kunnen veranderen”, aldus Bergraaf-Sanchit.
Ontwikkeling
Volgens haar is ‘How We Move Su’ gestart in juli 2023 en heeft onder meer als doel het verder professionaliseren van de kunst- en cultuursector door het aanbieden van een ontwikkelingsprogramma aan kunstenaars voor het maken van een danstheaterstuk. “Dit moet resulteren in het direct verhogen van de kwaliteit van het werk van deze kunstenaars en hun teams en daarmee ook in vergroting van de impact van de kunst- en cultuursector.”
Het talentontwikkelingsprogramma omvat verschillende, veelal online coaching sessies door Nederlands-Surinaamse coaches. De algemene begeleiding en artistieke invulling werd verzorgd door Liesdek, conceptontwikkeling door Angelo Ormskerk, regie door Yahmani Blackman en choreografie door Frie Trustfull. Tijdens de coachingsessies ontwikkelen de artiesten hun eigen danstheaterstuk en selecteren en trainen ze hun eigen danscrew.
Bergraaf-Sanchit legt uit dat er voor deze editie als onderwerp is gekozen de VN 2030 Agenda voor Duurzame Ontwikkeling. Elk van de vijf geselecteerde dansers mocht een SDG kiezen om op basis daarvan een danstheaterstuk te produceren. “We besloten om voor elk doel een niet-gouvernementele organisatie (NGO) te vragen om te dienen als informatiebron en vraagbaak voor de artiest. De danser moest interviews en onderzoek doen om meer kennis over het onderwerp te verkrijgen”, legt ze uit.
Op de presentatieavond werd van elke danser en het uitgebeelde doel uitleg gegeven. Ook werd elke afzonderlijke NGO-partner uitgenodigd om vragen te beantwoorden. De artiesten hebben gebruik gemaakt van een scherm waarop beelden en soms teksten werden geprojecteerd als deel van het decor. Dit vormde een geheel van beeld, dans en soms ook gedichten. Alle vertegenwoordigers van de betrokken NGO’s gaven te kennen onder de indruk te zijn dat duurzame ontwikkelingsdoelen op zo een creatieve manier zijn weergegeven.
Denkwijze veranderen
Boedjawan mocht donderdag de spits afbijten. Ze is Bharatanatyam-danseres met meer dan twintig jaar ervaring en heeft een stuk ontwikkeld op basis van het thema ‘Verminder ongelijkheid in een land en tussen landen’. Zij had de stichting Wan Okasi als vraagbaak, waardoor haar stuk zich concentreerde op gelijke kansen voor mensen met een beperking, met als doel bewustwording over ondersteuning te vergroten, zodat deze mensen als onafhankelijke burgers kunnen leven. Ook jongeren met een beperking namen deel aan de dans.
Boedjawan: “Ik zie graag dat meer plekken toegankelijk worden voor mensen met een beperking. Ik begrijp dat het financieel en logistiek wat meer vraagt, maar er zou naar methoden gezocht moeten worden om dit mogelijk te maken.” Volgens Aniel Khoendjbiharie, voorzitter van Wan Okasi, is het van essentieel belang dat mensen hun denkwijze veranderen als het gaat om deze doelgroep en wat de leden in staat zijn te doen als actieve burgers in de maatschappij, als ze daartoe de hulpmiddelen krijgen.
Out of the box denken
Radhoe heeft een eigen dansschool: Shring?r? Natyalaya. Haar droom is om in Suriname het punt te bereiken van echte culturele integratie met betrekking tot de danstradities van de bevolkingsgroepen. Af en toe een ‘alakondre’-dans waarbij men op elkaars muziekstijl danst is een goed begin, maar niet voldoende.
Zij ontwikkelde een stuk op basis van ‘Goede gezondheid en welzijn’. Als vraagbaak heeft Social & Mental Health Suriname gefunctioneerd. ‘Save Our Soul’ is de naam van het stuk dat dealt met ‘inter-generational trauma’. Dit zijn gevoelens die (on)bewust zijn overgedragen aan de volgende en daaropvolgende generaties. De pijn, eenzaamheid, onbegrip en het gevoel dat iemand alleen is met diens problemen werd heel duidelijk weergegeven, maar ook dat er hulp is, zelfs wanneer de duisternis iemand dreigt te verzwelgen.
Radhoe: “Vanuit de Bharat Natyam bij het maken van eigen dansjes lette ik vooral op technieken. Maar door dit traject heb ik geleerd om out of the box te denken en om een theater dansstuk in elkaar te zetten met een goede boodschap erachter.”
Verantwoord consumeren en produceren
Ramparsad is danser, docent, choreograaf en oprichter van Dansschool Ti22. Zij heeft ruim 24 jaar nationale en internationale ervaring en deelt graag haar liefde voor dans. Haar stuk ging over ‘Verantwoorde consumptie en productie’ en Suriname Waste Managament functioneerde als vraagbaak.
‘4 Elements: Life’s Contrasts’ ging over het waarborgen van ‘groen’. Zij stelde als doel bewustwording te vergroten over de impact van duurzaam leven en de menselijke gesteldheid binnen de vier natuurlijke elementen water, vuur, aarde en lucht.
Het stuk van Rampersad liet het contrast middels dans zien vanuit het perspectief van deze basiselementen, over hoe het leven op aarde zou zijn, indien er niet zorgvuldig en milieubewust mee wordt omgegaan, in tegenstelling tot wanneer de samenleving zich bundelt en verantwoord consumeert en produceert. De choreografe stelde dat het samenstellen van de dans een enorme, maar mooie uitdaging was.
Herstel balans
Geldorp is 38 jaar, geschiedenisdocent, voorzitter en artistiek leider van een jeugdafdeling van Naks en lid van het artistieke team van deze sociaal-culturele organisatie. Sinds zijn veertiende is hij er aangesloten. Zijn levensmissie is het streven naar zowel het behoud als de ontwikkeling van cultuur. Hij noemt culturele uitwisseling erg belangrijk.
Zijn stuk ‘De macht der mangrove’ was ontwikkeld op basis van ‘Klimaatverandering tegengaan’. Mangrove Forum Suriname heeft vragen daarover beantwoord. Het stuk ging over mangrove als natuurlijke bescherming van het kustgebied tegen de stijgende zeespiegel. Het doel was om bewustwording te vergroten over het fragiele evenwicht tussen mens en natuur en de mogelijke gevolgen van het verwaarlozen van deze relatie.
Het stuk begon met de oudere generatie die in respect voor de godin van de zee leeft. Deze brengt haar offers en neemt niet te veel. Dan komt de jongere generatie, uitgebeeld als jongeren die dansen op een strand en die een heleboel rommel achterlaten. Een vervuild water en ecosysteem resulteert in extreme overstromingen en ander watergeweld, dat alleen kan worden verholpen door herstel van de balans.
Zichtbaar en begrijpelijk
Het laatste stuk was samengesteld door Kodemus, een all style dancer, model, acteur, stencil artist en kok. Hij danst sinds zijn dertiende en heeft samen met Fresh to Death de Turbo Dance Battle Award gewonnen.
Zijn stuk heette ‘Recht en waarheid maken vrij’ en had als doel om bewustwording te vergroten over het belang van toegang tot informatie over rechten, in het bijzonder de mensenrechten. De productie was heel scherp en emotioneel en gebruikte beelden van onder meer protestdemonstraties in Suriname.
“We besloten om voor elk doel een NGO te vragen om te dienen als informatiebron en vraagbaak voor de artiest”
Djina Bergraaf-Sanchit
Er werd aan het begin van de dans gebruikgemaakt van spoken word en de flow van de dansers was dynamisch. “Ik heb het project als heel uitdagend ervaren. Ik heb gemerkt dat de toegang tot informatie over onze rechten en plichten niet gemakkelijk te vinden is. Er wordt niet zoveel ‘reclame gemaakt’ daarover.”
Ook ervoer hij dat mensen bij het beantwoorden van vragen vaak terughoudend waren en aangaven bang te zijn voor rancune. Simone Koole, vertegenwoordiger voor de NGO Centrum voor Democratie en Rechtspleging, merkte op dat Kodemus eigenlijk heeft getoond waarom kunst en cultuur belangrijk zijn. “Recht is abstract en men vindt het vaak ingewikkeld, moeilijk en niet makkelijk te begrijpen. Dus kunst en cultuur zijn uitermate geschikt om de rechten en plichten van de mens op een creatieve manier zichtbaar en begrijpelijk te maken.”
