21 Januari 2024
12:10‘Dit is een kunstenaarsboek maar ook echt een kunstwerk’
Collective Un Prati a Patu (Cupp) heeft in Readytex Arty Gallery als eindresultaat van een onderzoekproject het eindproduct in de vorm van een boek gepresenteerd. De Nederlandse kunstenares Marjet Zwaans hield de presentatie met collega’s Meagan Peneux en Annemarie Daniël, terwijl die simultaan in Nederland werd gedaan door onder anderen Razia Bersatie. Het is een uniek werk waarin de stoffen die de zes kunstenaars in het traject hebben ontwikkeld, zijn opgenomen.
Tekst en beeld Tascha Aveloo
Er werden filmpjes vertoond waarin elke kunstenaar kort uitleg gaf over haar ervaring tijdens dit project. Zittend op stoelen en klossoh (een Javaanse gevlochten mat, … red.) volgden de bezoekers in Suriname de presentatie. Als het boek opengaat, komt er ook een zoete geur vrij.
Actrice Alida Neslo, aan wie een exemplaar is aangeboden door Zwaans, reageert veelbetekenend: “Dit is echt een kunstenaarsboek, een kunstwerk.” Er zijn slechts vijftig exemplaren gedrukt. Zwaans en de Surinaamse Razia Barsati waren de in initiatiefnemers van het collectief.
“Het mooie van de theezakjes is dat ze plooibaar zijn, maar toch ook stijf kunnen worden gemaakt met gomma
Annemarie Daniël
Uitwisseling
In maart 2022 was Cupp met zes kunstenaars en ontwerpers gevestigd in de Thami Mnyele Foundation Residency, waarvan het collectief ook een award kreeg. Het begon toen met bezoeken van workshops, materiaal labs en tentoonstellingen in Nederland, gevolgd door collectieve werksessies in de residentiestudio. In november dat jaar houdt dezelfde groep kunstenaars workshops en tentoonstellingen in Suriname.
“De natuur biedt een variëteit aan grondstoffen voor kunstwerken. Veel kunstenaars en crafters halen daarom hun inspiratie uit de natuur. Suriname is rijk aan natuur materiaal en met het probleem van klimaatverandering is het goed om nu herwaardering aan dit materiaal te geven”, zegt Barsatie.
Materiaalonderzoek
De Surinaamse kunstenaars Peneux en Daniël zijn in het kader van een uitwisselingsproject naar Nederland geweest met eigen materiaal. Hun Nederlandse collega’s Asil Hatipoglu en Basse Stittgen hadden materiaal van Nederland. Dit viertal heeft, samen met Barsatie en Zwaans, in een kunststudio onderzoek gedaan met en over het materiaal.
Hatipoglu had kombucha, een gefermenteerde theedrank, meegenomen, Daniël theezakjes en gomma (stijfsel). Het materiaal van Peneux was warimbo stengels, een rietsoort voor vlechtwerk om te bekijken of ze hiervan papier kon maken. Stittgen had interesse om inkt te maken uit lignine, een stof uit de celwand van planten en bomen, die fungeert als cement tussen de vezels.
Het materiaalonderzoek richtte zich op verschillende soorten artistieke ‘huid’: papier, textiel, kombucha en riet. ‘Welke experimentele en traditionele kennis kunnen we samenbrengen? Uit welke vezels bestaat het? Hoe groeien ze? Hoe kunnen we het materiaal toepassen? Hoe kunnen we het met elkaar verweven?’ Met de groep werden de functionele eigenschappen van de materialen onderzocht en gecombineerd met ambachtelijke technieken.
Warimbo
Peneux is een multidisciplinair beeldend kunstenaar met een sterke neiging tot straatkunst. Begeleid door haar mentor André Sontosoemarto ontwikkelde ze zich van portretkunstenaar tot een veelzijdige. Ze is afgestudeerd aan de Nola Hatterman Art Academy. Zij werd heel emotioneel toen zij vertelde over het gebruik van warimbo, omdat haar opa, haar inspiratiebron, ook in het publiek zat. “Mijn grootvader is baskietvlechter. En als ik naar hem keek, wilde ik ook zo creatief zijn als hij.”
Zij gebuikte de binnenkant van de warimbo samen met kombucha om te kijken welk soort papier zij kon maken. Peneux wil verder kijken naar de mogelijkheden om warimbo papier te ontwikkelen om te gebruiken als canvas. “Ik wil ook kijken naar de mogelijkheid om sculpturen te maken van de warimboplant. Dat is deel twee van mijn onderzoek.”
“Mijn grootvader is baskietvlechter. En als ik naar hem keek, wilde ik ook zo creatief zijn als hij”
Meagan Peneux
Theezakjes en gomma
Daniël, geboren in 1975 in Paramaribo, studeerde hier wiskunde en behaalde ook een pedagogisch certificaat. Tijdens haar studie aan de Nola Hatterman Art Academy in 2010 ontving ze een studiebeurs voor de Gerrit Rietveld Academie in Nederland en in 2014 rondde zij haar studie bachelor beeldende kunst af in Amsterdam. “Toen mij werd gevraagd op zoek te gaan naar een thema was het niet zo gemakkelijk, maar uiteindelijk keek ik naar de scarificatie tekens op het lichaam van mijn moeder en naar onze cultuur.”
Daniël koos als onderzoeksmateriaal theezakjes en gomma. Met de theezakjes maakte zij textiel dat werd vastgeplakt met gomma. “Ik heb echt niet zoveel thee gedronken hoor. Ik heb mensen gevraagd om hun theezakjes voor mij te bewaren”, lacht zij een beetje verlegen, terwijl zij de jurk laat zien die zij volledig uit theezakjes heeft gemaakt. “Het was echt een intense meditatie om al die zakjes leeg te halen en ze allemaal vast aan elkaar te lijmen. Het mooie van de theezakjes is dat ze plooibaar zijn, maar toch ook stijf kunnen worden gemaakt met gomma.”
Zij wil verder onderzoek doen naar het gebruik van gomma als textiel verharder, omdat synthetische verharder in Suriname heel duur is. “Ik wil ook een koto maken van de theezakjes en zoeken naar iets dat het lichaam verbindt met de natuur door bijvoorbeeld sculpturen te maken waarin plantmateriaal is verwerkt.” Neslo heeft de kunstenaars in contact gebracht met bijzondere cultuurdragers en kunstenaars.
“Materialen worden hier vaak niet zomaar gebruikt. Vaak is het spiritueel en dat aspect wilde ik dat zij moesten ervaren.” Zij organiseerde reizen voor de kunstenaars om te zien hoe de wayang- en de apintie dron worden gemaakt. Het gezelschap bezocht ook een dresiman en een boomkenner.
