15 Januari 2024
10:02“Ik betreur ten zeerste dat de heer Bouterse niet aanwezig was bij de gevangenis en nu voortvluchtig is. Dit roept serieuze vragen op over de rechtsstaat en het respect voor juridische processen. Ik vertrouw erop dat de justitiële autoriteiten alles in het werk zullen stellen om Bouterse op te sporen.” Zo reageert nabestaande van slachtoffers van de Decembermoorden, Sunil Oemrawsingh, op het gegeven dat de veroordeelde hoofddader van deze moorden, Desi Bouterse, zich vrijdag niet heeft aangemeld om te beginnen aan de gevangenisstraf van twintig jaar.
Tekst Ivan Cairo
Beeld Wilfred Leeuwin
Ook Hugo Essed, advocaat van de nabestaanden, is teleurgesteld in de justitiële autoriteiten die gefaald hebben om te voorkomen dat Bouterse op de vlucht is geslagen. Oemrawsingh is niet te spreken over de wijze waarop het Openbaar Ministerie (OM) de afsluiting van deze zaak tot nu toe heeft aangepakt. Oemrawsing die ook voorzitter is van mensenrechtenorganisatie ‘Stichting 8 december 1982’ zegt dat de wijze van aanpak een schaduw werpt op de reputatie van het OM, “vooral gezien de groeiende lijst van verdachten en veroordeelde misdadigers die de afgelopen tijd aan het licht is gekomen”.
“Zo zou bijvoorbeeld ook de woning van Bouterse als gevangenis kunnen worden aangewezen. Dit zou echter als gevolg hebben dat zijn gezin daar niet meer zou kunnen wonen. Normaal bezoek van familie en vrienden zou daar ook niet meer mogelijk zijn“
Onderduikadres bekend
Het is volgens hem ook verontrustend dat politici, met name van de NDP, suggereren dat ze op de hoogte zijn van de verblijfplaats van de voortvluchtige Bouterse en zich niet schamen om dit in het openbaar te zeggen. “Dit geeft aanleiding tot serieuze zorgen over de integriteit van het politieke systeem en de mate van verantwoordelijkheid die sommige politieke figuren bereid zijn te dragen”, stelt de mensenrechtenactivist. In een goed functionerende democratische samenleving is het, aldus Oemrawsingh, onaanvaardbaar dat politici betrokken zijn bij het verbergen of helpen van veroordeelde criminelen die de rechtsgang proberen te ontvluchten.
Het ondermijnt niet alleen het geloof in de rechtsstaat, maar onderstreept ook gebrek aan ethisch leiderschap en verantwoordelijkheid van de zijde van de politieke vertegenwoordigers, meent hij. Het herstellen van het vertrouwen van het publiek in de rechtsstaat vereist volgens de voorzitter, daadkrachtige maatregelen om de verantwoordelijken ter verantwoording te roepen en ervoor te zorgen dat de wet boven politieke belangen prevaleert. “In een goed functionerende democratie moeten we verzekerd zijn van een samenleving waarin niemand boven de wet staat en waar gerechtigheid zegeviert”, aldus de nabestaande.
(Niet) strafbaar
Essed zegt “niet verbaasd” te zijn dat Bouterse zich niet vrijwillig heeft onderworpen om aan zijn gevangenisstraf te beginnen. Hij zegt er aan gewend te zijn geraakt dat wanneer Bouterse en zijn entourage aangeven naar links te zullen gaan, in de praktijk blijkt dat ze “vrijwel altijd rechts bezig zijn.” Hij merkt op dat de hoofddader steeds heeft aangegeven het hoofd te zullen buigen voor wet en recht, maar toen puntje bij paaltje kwam onderdook. Essed ontkomt niet aan de indruk dat Bouterse zijn vlucht geruime tijd heeft voorbereid.
Dat de veroordeelde bij zijn vlucht en onderduiken door derden wordt gefaciliteerd is voor de hand liggend. Echter, de advocaat zegt dat iemand die weet waar Bouterse zich bevindt en die informatie voor zichzelf houdt niet strafbaar is. Pas wanneer iemand actief behulpzaam is bij het herbergen van een voortvluchtige door bijvoorbeeld diens huis of locatie als schuil- of onderduikadres of andere zaken beschikbaar te stellen, wordt die strafbaar. “Zelfs al geef je de persoon alleen een pakje Morello-sigaretten is dat strafbaar”, benadrukt de advocaat.
Dat er een ruimte op het terrein van het Militair Hospitaal wordt gebouwd waar Bouterse naar verluidt gedetineerd zal worden, lijkt volgens Essed op klassenjustitie, aangezien er bestaande gevangenissen zijn waar hij opgesloten kan worden. Hij stelt dat over het moment van uitvoering van een strafvonnis het OM op basis van de bestaande wetgeving veel ruimte heeft om dat zelf te bepalen en hoe de detentie zal plaatsvinden. Ook is het OM bevoegd locaties aan te wijzen als plaats van detentie of gevangenis, nadat deze bij beschikking van de minister van Justitie en Politie daarvoor is aangewezen. Zo zou bijvoorbeeld ook de woning van Bouterse als gevangenis kunnen worden aangewezen. Dit zou echter als gevolg hebben dat zijn gezin daar niet meer zou kunnen wonen. Normaal bezoek van familie en vrienden zou daar ook niet meer mogelijk zijn.