BESCHOUWING: Nog steeds in de greep van Chinese schuldenval

Suriname weet zich maar niet uit de roemruchte Chinese schuldenval te wurmen. Minister Albert Ramdin van Buitenlandse Zaken, International Business en Internationale Samenwerking (Bibis) is vorige maand naar China afgereisd in de overtuiging dat hij daar definitieve afspraken zou kunnen maken over de herschikking van de openstaande schuld van ruim een half miljard US dollar. Daar wordt al 3,5 jaar over onderhandeld, echter zonder resultaat. Zijn reis lijkt vruchteloos te zijn geweest.

Tekst Armand Snijders

Beeld CDS

Het is tot nog toe onduidelijk of de China-reis van de Bibis-minister wellicht nog iets heeft opgeleverd. De Communicatiedienst Suriname heeft er na zijn terugkeer in ieder geval met geen woord over gerept. Ook tijdens de persconferentie van de regering maandag is er niets noemenswaardigs over gezegd. Dat geeft te denken, want meestal wordt alles dat maar een beetje positief is, direct van de daken geschreeuwd.

President Chandrikapersad Santokhi heeft in het voorbije jaar meermalen gezegd dat hij verwachtte dat ook met de Chinezen een deal zou worden bereikt over de herschikking van de schuld, die eind 2021, 537 miljoen US dollar bedroeg. Daar zijn inmiddels tientallen miljoenen US dollars aan rente bijgekomen. Immers, dat was met de vele andere schuldeisers ook gelukt, ook al ging dat eveneens veel moeizamer dan gedacht.

Hoopvol gestemd

De haircut van 70 procent (korting op de schulden) weigerde China te geven, evenals de andere schuldeisers. Santokhi, die bij zijn aantreden had beweerd dat de schuldeisers daar wel toe bereid waren, kwam dus van een ijskoude kermis thuis. Het was de bedoeling dat hij eind 2022 de Chinese leider Xi Jinping zou ontmoeten tijdens de G20-top op Bali, waar hij volgens eigen zeggen definitieve afspraken wilde maken. Maar uiteindelijk reisde het Surinaamse staatshoofd niet af vanwege de zoveelste spanningen in eigen land.

Hij stuurde Ramdin, voor wie Jinping geen tijd had. En dus bleef de schuld openstaan en Suriname bleef verstrikt in de venijnige Chinese schuldenval. Ramdin was een jaar later – dus kort vóór zijn belangrijke missie naar China – “hoopvol gestemd” dat hij daar uiteindelijk wel een schuldenovereenkomst zou kunnen bewerkstelligen. Dat bleek weer grootspraak. Zelfs een al eerder gesloten principeovereenkomst op technisch niveau met China Exim Bank (The Export-Import Bank of China), via welke instelling een deel van de schulden loopt, wist hij niet definitief te beklinken.

Volgens het Internationaal Monetair Fonds, dankzij wiens leningen de Surinaamse overheid tenminste nog een beetje geld heeft, is dit principeakkoord in ieder geval wel een positieve ontwikkeling. Dat stelde de organisatie eerder deze week in haar tussentijdse verslag over Suriname. Maar over een definitief akkoord met de Chinezen hoort de samenleving helemaal niets meer.

Belt and Road Initiative

Ondertussen worden tussen China en Suriname wel allerlei vriendelijkheden en aardige woorden uitgewisseld. De Chinese ambassadeur in Paramaribo, Han Jing, grijpt elke gelegenheid aan om zijn genegenheid uit te spreken voor de Surinaamse natie, die hij zegt een warm hart toe te dragen. Hij moet in opdracht van zijn president Xi Jinping vooral het vuurtje voor zijn Belt and Road Initiative ook in Suriname brandende houden. Dat is opgezet door Jinping en waarbij wereldwijd – vooral in arme landen – grootse infrastructurele projecten worden gefinancierd.

Dat er landen zijn als Suriname die in de Chinese debt trap (schuldenval) zijn gelopen en minstens vele honderden miljoenen US dollars niet terug kunnen betalen, vindt China vooral vervelend. Maar de handen aftrekken van deze landen is geen optie; de Aziatische grootmacht heeft er vooral belang bij de greep op het Zuid-Amerikaanse continent – inclusief Suriname – te behouden en zo mogelijk te versterken.

Gebrek aan transparantie

Dus ook al liggen veel voorgenomen grootse projecten stil omdat de regering-Santokhi zich daar (voorlopig) uit heeft teruggetrokken, via de Chinese ambassade worden kleinere projecten nog wel ondersteund, zoals de opzet van een agrarisch centrum in Saramacca. Niemand weet formeel wat dit gaat kosten en wie dit alles financiert en tegen welke voorwaarden. Zoals alles waar de Chinezen bij betrokken zijn, kenmerkt dit project zich door een gebrek aan transparantie.

Toch zei de ambassadeur dinsdag tijdens een presentatie die hij verzorgde voor het Suriname Diplomaten Instituut, dat “de Chinese diplomatie is gebaseerd op gelijkwaardigheid, medemenselijkheid, gezamenlijke ontwikkeling en wederzijds vertrouwen”. Informatie-uitwisseling is volgens hem van “cruciaal belang”.

Zelfde soort cd

Maar de openheid naar de samenleving toe is vanuit beide regeringen ver te zoeken. En al helemaal niet over de schulden. Daarover heeft Han Jing in het verleden alleen meerdere malen gezegd dat er diverse gespreksrondes zijn geweest. Maar verder dan dat schijnt men niet te zijn gekomen. “Het is een lopend proces en de bereidwilligheid en consensus, basisattitude en principes, zijn aanwezig.

Dit zijn onderhandelingen die gemoeid gaan met technische details”, draait hij geregeld eenzelfde soort cd. Het wordt tijd dat die wordt vervangen door iets nieuws waarop een deuntje staat met een echt positieve boodschap, zodat de regering kan zeggen dat ze eindelijk een succesje heeft geboekt. En dat “China zijn bijdrage zal leveren aan een economisch fundament met voordelen voor de Surinaamse bevolking”, zoals de ambassadeur heeft beloofd.