‘Het is toch te gek dat vijf topjuristen een fout zien’

Tekst en beeld Iwan Brave

PARAMARIBO — ‘Is het juist dat D.D. Bouterse en de andere militaire officieren amnestie genieten of hebben, of vallen onder de Amnestiewet van 1989?‘ Dat is de hamvraag die NPD-topper en ex-couppleger Laurens Neede via sociale media opwerpt.

Indien dit met ‘ja’ wordt beantwoord: ‘Hoe moeten wij dan omgaan met het feit dat de procureur-generaal tot tweemaal toe verzoekschriften van de advocaten van Bouterse, e.a. zonder onderbouwende argumenten af heeft gewezen?‘

Met het eindvonnis op 20 december in hoger beroep van het Hof van Justitie zijn alle nationale rechtsmiddelen met betrekking tot het 8 decemberstrafproces uitgeput. Maar met Neede kan en wil de NDP zich maar niet neerleggen bij dit onherroepelijke vonnis.

Hij houdt zich hiermee ‘heel druk’ bezig. “Er is moord ten laste gelegd omdat doodslag was verjaard”, zegt Neede tegen de Ware Tijd. Voor hem al de ‘belangrijkste aanwijzing’ dat Bouterse “koste wat het kost politiek moest worden uitgeschakeld”. De gratieschijnbeweging heeft nog slechts acht werkdagen plus tussenliggende feest-/weekenddagen nog slechts een minieme uitstel van executie opgeleverd.

‘Geen terugwerkende kracht’

Nu heeft Bouterse als laatste wanhoopspoging een nieuw advocatenteam erop afgestuurd om het eindvonnis opgeschort te krijgen. Tijdens de veroordeling in eerste aanleg op 29 november 2019, werden de daders ‘beschermd’ door de gewijzigde Amnestiewet – beter bekend als de ‘zelfamnestiewet’.

Dat het Constitutioneel Hof hem vorig jaar ongrondwettig en daarom nietig verklaarde, heeft ‘geen terugwerkende kracht’. Zo luidt de argumentatie. Het Openbaar Ministerie (OM) heeft hieraan geen boodschap: tegen het eindvonnis staan geen (gewone) rechtsmiddelen meer open. Dus direct uitvoerbaar.

Volgens Neede is er sprake van een ‘patstelling’. “Het is toch te gek dat vijf gerenommeerde juristen een fout zien. Het OM gaat er gewoon aan voorbij; in wat voor land leven we dan?”

Het opschortingsverzoek is ook ingediend bij het Hof van Justitie. Neede vindt dat het OM een besluit van het Hof had moeten afwachten. “Want dan heeft de hoogste rechtsinstantie van het land gesproken.”

De Decembermoorden, die gepaard gingen met folteringen, zijn door de Verenigde Naties verklaard tot ‘mensenrechtenschendingen’. En internationale verdragen, waarvan Suriname partij is, stellen dat mensenrechtenschendingen nooit met amnestie kunnen worden weggepoetst. “De ten laste gelegde feiten vallen niet onder mensenrechtenschendingen. Er is moord ten laste gelegd, omdat doodstraf is verjaard”, werpt Neede nogmaals tegen.

Maar er zijn toch folteringen gepleegd? “Dat kan best zijn. Waar het nu om gaat zijn de feiten die ik op papier heb willen neerzetten. Er moet rechtstatelijk worden gehandeld. Maar dat eindvonnis is niet uitvoerbaar; dat wordt belemmerd door de Amnestiewet.”

Maar dat eindvonnis is toch van de hoogste rechtsinstantie? Neede volhardend: “Het vonnis is niet uitvoerbaar. Iemand moet antwoord geven op de vraag of deze vijf mensen wel of geen amnestie hebben. Hopelijk dat er nog een reactie komt van het Hof vóór de aanmeldingstijd.”

‘Altijd verrassingen’

Weet Neede of Bouterse zich gaat melden vrijdagmorgen? “Als geen duidelijkheid komt in de amnestiekwestie dan gaat hij zich melden ja. Althans, dat is mijn advies.”

Diens advocaat Irvin Kanhai kan hierover geen uitspraken doen. “Ik heb geen contact met hem; dus ik weet het niet.” Enkele uren later verklaart hij op Lim FM: “Ik kan u zeggen dat mijn cliënten law obedient servants (dienaren die zich aan de wet houden, … red.) zijn. Daarmee heb ik u alles gezegd.”

Daarmee is niet per se veel gezegd. Hugo Essed, advocaat van de nabestaanden, is sceptisch. “Ik durf geen verwachtingen te hebben. Maar ik houd het erop dat hij zich gaat aanmelden, maar het zal me ook niet verbazen als hij niet doet. Met deze mannen zijn er altijd verrassingen.”

Lariekoek

Essed over het amnestie-argument van het nieuwe juridische superteam van Bouterse: “Het is niet eens juridisch, maar gewoon lariekoek. Het slaat totaal nergens op. De krijgsraad heeft de Amnestiewet, die toen een geldige wet was, met de Grondwet in de hand buiten toepassing gelaten. Dus die Amnestiewet is sowieso niet van belang.”

Bovendien: “Het hof heeft zich daar niet eens over uitgesproken, maar gewoon het vonnis van de krijgsraad bevestigd. Het was aan de verdachten gelegen om in hoger beroep die Amnestiewet aan de orde te stellen. Dat hebben ze niet gedaan, dan houdt het op. Mosterd na de maaltijd. Ik kan alleen maar constateren dat ze aan het spartelen zijn.”.