‘Eenzijdige terugtrekken uit Samoa-verdrag niet mogelijk’

Religieuze groepen ageren tegen toetreding

Suriname kan zich niet terugtrekken uit het Samoa-verdrag dat de politieke en economische betrekkingen tussen de Europese Unie (EU) en voormalige koloniën in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Zuidzee (ACP) regelt. Minister Albert Ramdin van Buitenlandse Zaken, International Business en Internationale Samenwerking (Bibis) stelt dat Suriname als deel van het Cariforum-landencollectief met de EU heeft onderhandeld en zich dus niet eenzijdig uit het verdrag kan terugtrekken.

Tekst Ivan Cairo
Beeld Facebook / Pride Suriname

Het Samoa-verdrag dat in november door Suriname’s ambassadeur bij de EU, Gilbert van Lierop, is getekend, vervangt het Cotonou-akkoord. De afgelopen weken hebben verschillende religieuze organisaties per brief een beroep op gedaan president Santokhi en de regering, dat Suriname zich terugtrekt uit de nieuwe overeenkomst. In het Samoa-verdrag staan volgens deze organisaties zaken die indruisen tegen bepaalde moreel-ethische waarden en normen die gelden in Suriname.

Stichting Evangelie Centrum Suriname, waar ongeveer veertig christelijke gemeenten in het land zijn aangesloten zegt met verbijstering kennis te hebben genomen van de inhoud van het verdrag dat 1 januari in werking is getreden. Volgens haar zijn er in de tekst enkele addertjes onder het gras. Er zijn bepalingen opgenomen die de EU het recht geeft de ACP-landen eenzijdig zaken op te leggen, die zij verplicht zijn te accepteren en in te voeren, meent de organisatie.

Moreel-ethische vloek

Het gaat om zaken die haaks staan op moreel-ethische standaarden, geloofsovertuigingen en culturele waarden en normen die bij uitvoering “ongetwijfeld tot diep moreel verval en ontwrichting van de samenleving zullen leiden”. De stichting stelt dat met de ondertekening van het Samoa-verdrag de Surinaamse regering om onbekende redenen zelf ervoor heeft gekozen het land onder een moreel-ethische vloek te plaatsen, waarvan de gevolgen niet te overzien zullen zijn, tenzij er tijdig een goddelijke interventie komt.

“Om die reden dringen wij met klem bij u erop aan het daarheen te leiden, dat Suriname zich op de kortst mogelijke termijn uit het Samoa-verdrag terugtrekt.” De Stichting schrijft dat eventuele hertoetreding pas dan in overweging mag worden genomen nadat alle zaken die tegen het soevereine zelfbeschikkingsrecht van het Surinaamse volk ingaan, uit het verdrag zijn verwijderd. Dit, “na gedegen consultatie van alle relevante religieuze en maatschappelijke groeperingen/organisaties en na ratificatie door De Nationale Assemblee”.

Trinidad en Jamaica terughoudend

Eerder hebben religieuze organisaties, gebundeld in het Comité Christelijke Kerken (CCK) en de Interreligieuze Raad in Suriname (Iris), de president gevraagd om het Samoa-verdrag in te trekken. Het CCK en de Iris vinden dat bij grote moreel-ethische kwesties de regering in overleg zou moeten treden met maatschappelijke groeperingen en de religieuze organisaties in het land. “Wij hebben recht op onze eigen maatschappelijke en parlementaire debatten over deze ethische kwesties. Trinidad & Tobago heeft geweigerd dit verdrag te ondertekenen en Jamaica heeft heldere interpretatie gevraagd over gevoelige kwesties, voordat ze toetreedt.”

Bij de regering wordt aangedrongen dat de ondertekening van het verdrag door onze vertegenwoordiger bij de EU wordt ingetrokken en om vervolgens het verdrag grondig te bestuderen of te laten bestuderen. Dit laatste zou moeten gebeuren door onder andere De Nationale Assemblee, alvorens nadere stappen hierover worden overwogen stellen CCK en Iris in een brief aan de president.

Europese standaarden

Ook de Volle Evangelie en Pinkster Gemeente en Bedieningen Suriname (VVEPS) en het Netwerk Christen Professionals (NCP) hebben in een brief aan het staatshoofd hun bezwaren tegen Suriname’s aansluiting bij het Samoaverdrag aangegeven. Zij vinden dat het land terstond de ondertekening van het Samoa-verdrag moet intrekken. “Met verbazing en verontwaardiging hebben wij van de VVEPS kennis genomen van de inhoud van verdrag die per 1 januari 2024 van kracht is”, schrijft VVEPS.

“Het is namelijk gebleken dat deze overeenkomst, in tegenstelling tot de voorgaande, meer is dan een overeenkomst die politieke en financieel-economische relaties reguleert. In de overeenkomst zijn namelijk moreel-ethische zaken opgenomen die als een verplichting aan de ACP landen, dus ook aan Suriname, worden opgelegd door de EU, zonder dat de ACP-landen enige zeggenschap hierover hebben”, aldus VVEPS.

Aangevoerd wordt dat “onder het mom van mensenrechten de ACP-landen Europese standaarden worden opgelegd op het gebied van seksuele reproductieve rechten en sekseducatie vanaf de lagere school, welke erop gericht zijn om op een misleidende wijze de EU agenda voor abortus en LGBT in te voeren in de ACP-landen”.

VVEPS: “Deze zaken vormen zoals zij in de overeenkomst zijn opgenomen een gevaar voor het gezin, voor onze religieuze vrijheid en onze morele tradities die ons allen als Surinamers zo dierbaar zijn. Wij zien deze overeenkomst als een rechtstreekse poging van de EU tot rekolonisatie van de ACP-landen, dus ook van Suriname. Het aanbieden van geld in ruil voor het verlagen van morele standaarden en opgeven van vrijheden, is een voortzetting van het beleid dat eeuwen geleden reeds werd gevoerd door Europa.”

Gesteld wordt dat toen aan de bevolking van deze zelfde groep landen kralen en spiegeltjes werden gegeven in ruil voor hun vrijheid, de vrijheid van hun medeburgers en voor hun natuurlijke rijkdommen.” Ook VVEPS is van oordeel dat het Samoaverdrag eerst aan het parlement moest worden aangeboden voor behandeling voordat Suriname zich daar eventueel bij zou aansluiten.

Verkeerd geïnformeerd

Reagerend op de afwijzingen zegt minister Ramdin aan de Ware Tijd dat het nieuwe verdrag “met pijn en moeite tot stand is gekomen”. Vraagstukken over LGBTQ waren onder meer op veel momenten het breekpunt waardoor de onderhandelingen tussen ACP en EU lang hebben geduurd. Een aantal landen in het Caribisch gebied had moete met deze kwestie. “Dit was altijd een issue, de tekst met betrekking tot LGBTQ”, aldus de bewindsman.

Hij merkt op dat de overeenkomst noodzakelijk is om de betrekkingen tussen de EU en de voormalige koloniën verder inhoud te geven. Ramdin benadrukt dat Suriname niet zelfstandig heeft onderhandeld met de EU maar in Cariforum-verband. Deze vraagstukken zouden daarom weer binnen dit forum besproken moeten worden. “Het zou vreemd zijn dat we nu met de EU gaan praten over een kwestie waar we het niet mee eens zijn”, aldus de minister.

Hij voert aan dat zaken over dwangmiddelen over hoe Suriname zich zou moeten opstellen wat betreft LGBTQ-vraagstukken waar de religieuze organisaties problemen mee hebben, niet in de overeenkomst zijn aangetroffen. Bibis heeft de overeenkomst opnieuw laten bekijken en deze zaken niet gevonden. Toch zal opnieuw met een stofkam door het verdrag worden gegaan.

Ramdin stelt dat een aantal buitenlanders radicale uitspraken “die niet volledig onderbouwd zijn” hebben gedaan, over de vraagstukken waar het om gaat. Het ministerie zal in contact treden met de organisaties om de pijnpunten te bespreken. De minister meent dat betrokkenen niet zorgvuldig onderzoek hebben gedaan.

Daarnaast is de tekst in het Samoa-verdrag over deze kwestie overgenomen uit andere internationale verdragen, zoals het VN-mensenrechtenverdrag en andere internationale mensenrechtenovereenkomsten waar ook Suriname zich al aan verplicht heeft, zegt de bewindsman. “We hebben ons al lang gecommitteerd aan dat soort positioneringen.”

De regering neemt de bezwaren serieus, zal een reactie formuleren en de religieuze groepen uitnodigen om te praten. “Zodat zij goed zien dat de argumentatie die gebruikt is en die zij waarschijnlijk overgenomen hebben niet helemaal correct is”, aldus minister Ramdin. Hij zegt dat het doorgaans niet mogelijk is om bij soortgelijke verdragen als land individueel enig voorbehoud te maken over bepaalde thema’s.