27 December 2023
20:02door Sharon Singh
PARAMARIBO — “Het vonnis is de eerste stap om te beginnen aan de genezing van de diepe wonden. Het leed gaat niet zomaar weg, ook de nabestaanden hebben die genezing nodig. Uiteindelijk is het bij de christenen ideaal, maar ook bij de Hindoes en moslims dat er verzoening komt en vrede. Met deze uitspraak is de rechtstaat volledig hersteld.” Dit zegt bisschop Karel Choennie tegen de Ware Tijd.
Hij vindt dat met de veroordeling van onder anderen Desi Bouterse een einde is gekomen aan een gerechtelijke procedure die zich zeventien jaar heeft voortgesleept. Toch vindt Choennie het jammer dat Bouterse zelf zijn betrokkenheid als hoofdverdachte in de Decembermoorden niet erkent en ook geen morele verantwoordelijkheid neemt.
Inmiddels heeft de NDP een verklaring afgelegd, maar Bouterse zelf houdt de lippen stijf op elkaar. Spijtbetuiging zou de weg vrijmaken voor vergeving en verzoening. “We kunnen niet door het leven met boosheid, wrok en haat. En de daders, die kunnen ook niet blijven zitten met schaamte en schuldgevoel.”
Vergeving en verzoening
De samenleving is in tweeën gesplitst door de Decembermoorden. “Uiteindelijk moet er vrede komen en dat is een lange moeizame weg”, zegt de bisschop. Hij voegt eraan toe dat er voor de nabestaanden compensatie moet komen.
Hij pleit voor een instituut voor de bewaking van mensenrechten in Suriname. “Ik weet niet of het mogelijk is dat daders en slachtoffers oog in oog met elkaar komen te staan en zeggen wat er gebeurd is. Als zij het niet doen, dan zullen hun kleinkinderen en achterkleinkinderen het moeten doen.”
De bisschop haalt als voorbeeld de slavernij aan, die 160 jaar geleden is afgeschaft en stelt dat Nederland en Suriname in het reine met elkaar moeten komen. “Als Bouterse, de vier andere gevonnisten en de families van de slachtoffers het niet voor ons nu oplossen, dan laten ze ons zitten met een kunu die onze kleinkinderen zullen moeten oplossen.”
Tot nu toe heeft Bouterse gezwegen voor het publiek. Toch denkt Choennie dat hij schuld wilde bekennen. “Ik heb een beetje in zijn hart mogen kijken en ik denk dat hij het wel wil doen. Zoals ik al eerder heb gezegd zijn het de tarantula’s om hem heen die hem beletten om de waarheid te zeggen.”
De bisschop vertelt dat Bouterse “heus niet zo een bloeddorstig mens is, als hij wordt afgeschilderd”. Hij meent dat de situatie in december 1982 “uit de hand is gelopen doordat ze vastzaten in een soort marxistische ideologie”.
‘Lieve Desi’
Choennie: “Hetzelfde is op Grenada gebeurd. Daar werd de toenmalige premier Maurice Bishop in 1983 vermoord door zijn eigen broeder om een ‘stomme ideologische interpretatie’ van het Marxisme. Dat was de tijdgeest toen en als je altijd luistert naar die toespraken van Bouterse dan praat hij in termen van de vijand en zo wordt een militair opgeleid”, licht Choennie toe.
Hij wijst erop dat een militair wordt opgeleid om de vijand te elimineren; heel simplistisch denken. “Zoals een bulldog wordt afgericht, zo gebeurt het dat militairen worden afgericht.” De geestelijke stelt dat Bouterse, die hij aanduidt als “Desi de lieve, humoristische en charismatische man, die graag zingt”, uit dat denken moet komen.
Hij voelt zich verbonden met de persoon Bouterse omdat deze katholiek is. Dat aanpappen bij Steve Meye (voorganger van een pinkstergemeente, … red.) was voor-de-gek-houderij van het volk, vindt de geestelijke. Daar waren zestigduizend stemmen te halen en die waren nou net niet bij de katholieken, Hindoes en moslims. Dat is nu allemaal voorbij. De ex-president hoeft niet meer te vechten voor verkiezingswinst.”
Demoniseren
Beschuldigingen over en weer zijn volgens Choennie zinloos en daarom moet men ophouden om Bouterse te demoniseren. Maar ook hij moet die slachtoffers niet demoniseren door te zeggen dat ze CIA-pionnen waren. “Het waren oprechte advocaten, journalisten en ondernemers. Waarom moet je ze landverraders noemen? Die terminologie hoorde bij de marxistische ideologie. De Berlijnse Muur is al gevallen, de Sovjet-Unie is al gevallen, er is nu een andere soort Oost-Europa. Waarom zouden we hier blijven steken in een eng denken.”
Ook zijn raadsman Irvin Kanhai is blijven steken in het idee dat Nederland de schuld heeft, meent de bisschop. Choennie ziet hierin precies de mentaliteit van de jaren tachtig, “maar die tijd is voorbij. Intussen zijn we in 2023. Het is niet meer die Palu en de revolutionaire volkspartij van toen”, zegt hij met een verwijzing naar de politieke partij waar Kanhai aan verbonden is.