Vonnis Decembermoorden ‘voorbeeld’ voor de wereld

door Ivan Cairo

PARAMARIBO – Het vonnis dat woensdag is uitgesproken in het strafonderzoek naar de Decembermoorden mag als voorbeeld dienen voor andere landen in de wereld waar ernstige mensenrechtenschendingen ongestraft blijven. Ondanks allerlei tegenwerking alsook politieke druk en inmenging hebben rechters hun onafhankelijkheid getoond en op basis van de wet recht gesproken.

Reed Brody, vertegenwoordiger van de Internationale Commissie van Juristen (ICJ) is daar ingenomen mee. “Wat ik hoorde was een vonnis dat gebaseerd was op de feiten en op de wet. Na 41 jaar en zoveel wendingen heeft Suriname gekozen voor de rechtsstaat en ik denk dat het een dag is waarop Suriname trots mag zijn. Het is een dag waarop het rechtssysteem trots mag zijn en het is een voorbeeld voor slachtoffers over de hele wereld die proberen onderdrukkende leiders voor het gerecht te brengen. Het laat zien dat er geen vervaldatum is voor de strijd om verantwoording.” Brody was woensdag in de rechtszaal om als waarnemer van de ICJ de uitspraak in het Decembermoordenstrafproces bij te wonen.

Onafhankelijk en moedig

“De afgelopen twintig jaar hebben rechters, de procureur-generaal en de politie zich allemaal verzet tegen pogingen om in het strafproces in te grijpen”, zegt hij in gesprek met de Ware Tijd. Brody: “De meeste mensen komen weg met hun misdaden, of het nu in Ukraïne is, in Gaza, in China of in Ethiopië, of het nu zelfs in de Verenigde Staten is. Ik denk dus dat dit echt een voorbeeld is voor mensen over de hele wereld. Dit is een dag waar de Surinaamse bevolking heel trots op mag zijn. Het is een belangrijke dag voor de Surinaamse democratie. Wat ik vandaag zag waren onafhankelijke, moedige rechters die de wet handhaafden.”

Tevreden

Ook Henk Kamperveen, nabestaande van een van de slachtoffers van de moordpartij op 8 december 1982 is tevreden met de uitspraak. “Als je moorden hebt gepleegd moet je ervoor boeten. Je kan geen moorden hebben gepleegd en vrij rondlopen. Daar is geen discussie over. Dus, gevangenneming moet!” stelt hij. Nu is het volgens hem afwachten wanneer de gevangenneming van ex-legerleider Desi Bouterse en zijn vier medeveroordeelden zal zijn om hun straf uit te zitten.

Bouterse werd een straf van 20 jaar opgelegd. Ernst Gefferie, Benny Brondenstein, Iwan Dijksteel en Stephanus Dendoe kregen 15 jaar cel. Dendoe werd in november 2019 door de Krijgsraad veroordeeld tot een gevangenisstraf van 10 jaar. Van het Hof van Justitie kreeg hij woensdag vijf erbij. Kamperveen zegt “blij” te zijn dat de strafzaak aan een einde is gekomen. “Ik ben tevreden en Suriname moet tevreden zijn”, aldus de nabestaande, die het vonnis als eerherstel voor de 15 slachtoffers ervaart.

Voldoening

Hoewel de uitspraak een goed gevoel geeft is het volgens Lilian Gonçalves, geen “blijdschap” dat de nabestaanden van de slachtoffers ervaren, maar voldoening dat dat eindelijk recht is geschied. Ook Gonsalves wacht het moment van gevangenneming af. Haar man, advocaat Kenneth Gonçalves, is een van de mannen die op 8 december 1982 in Fort Zeelandia door militairen standrechtelijk werden geëxecuteerd. “Ik denk dat iets heel bijzonders, historisch is gebeurd in Suriname, dat verdachten het recht hebben gekregen in zaken van mensenrechtenschendingen onder heel moeilijke omstandigheden, Dat rechters hun rug recht gehouden hebben in een klein land waar iedereen elkaar kent en er recht gesproken is”, aldus Gonsalves.

De uitspraak is niet alleen voor Suriname “iets ongelooflijks”, meent ze, maar voor de hele wereld. “En daar mogen we trots op zijn. Niet een soort van blijdschap. Nee, trots over de rechtsstaat”. Ook zij vindt het goed dat de rechtszaak ten einde is gekomen. Het verdriet over het verlies van geliefden zal er echter altijd zijn. Gonsalves: “Het is wel moeilijk om achter verdriet een punt te zetten, maar je moet ermee verder leven. Het zijn dingen die niet voorbij gaan. We hoeven elkaar niet voor de gek te houden erover. Dat leed blijft, ook al omdat het zolang heeft geduurd”. Nu is het tijd, vindt ze, dat gewerkt wordt aan “de echte opbouw van Suriname”.