22 December 2023
16:01‘Het heeft heel lang geduurd voordat de media weer iets voorstelde in Suriname’
door Jason Pinas
PARAMARIBO – “De moorden van 8 december waren een verschrikkelijke aanslag op de media. Als er nu eindelijk gerechtigheid is, kan ik me er helemaal in terugvinden, want dit kon je niet ongestraft laten.” Dit zegt journalist en nestor in de Surinaamse journalistiek Nita Ramcharan, tegenover de Ware Tijd. De vrije pers heeft volgens haar zeer moeilijke tijden doorgemaakt tijdens de militaire dictatuur(1980-1987) en de jaren daarna. Op 8 december 1982 waren vier van de vijftien vermoorde slachtoffers Bram Behr, Lesley Rahman, Jozef Slagveer en Frank Wijngaarde actieve journalisten en Andre Kamperveen eigenaar van ABC radio.
Het heeft jaren geduurd voordat de pers langzaam weer de ruimte kreeg om vrij haar werk te doen. “Dat we nu weer persvrijheid hebben en journalisten vrij hun werk kunnen doen in Suriname is niet vanzelfsprekend. Mensen hebben hun leven ervoor gegeven en daar moeten wij als journalisten bewust van zijn. We moeten meer bewust zijn op welke scherven dit alles is gebouwd”, merkt ze op.
Bewuste keus
Ramcharan was tijdens de decembermoorden nog niet in het vak, maar volgde de ontwikkelingen nauwlettend. In 1986 heeft ze ondanks de censuur bewust ervoor gekozen journalist te worden. “Ik heb ervoor gekozen om het werk van de journalisten die zijn vermoord tijdens de decembermoorden voort te zetten.” Ze wijst erop dat tot 1985 alleen de STVS, SRS en de Ware Tijd nog bestonden. Alle andere mediahuizen zoals De West, Rapar, Radika en Apintie hadden verschijningsverbod. Sommigen mediahuizen waren zelfs in brand gestoken.
‘De zuilen van de rechtsstaat zijn ondanks alles overeind gebleven’
Journalisten werden daardoor van de ene op de andere dag brodeloos. “Er waren censoren die bepaalden wat er in de krant mocht verschijnen. Eigenlijk was de toenmalige hoofdredacteur van de Ware Tijd Leo Morpurgo niet verantwoordelijk voor wat er in de krant stond. Iemand controleerde ter plekke wat de inhoud was. De krant verscheen maar het was gecensureerd”, herinnert Ramcharan zich. De Starnieuws-hoofdredacteur wijst verder ook op het feit dat vele journalisten genoodzaakt waren naar het buitenland te vluchten. “Het was een totale journalistieke vernietiging. Het heeft lang geduurd voordat de media weer iets voorstelde in Suriname.” Pas toen Wim Udenhout als premier werd aangesteld (1984), werd dit verbod opgeheven in 1985.
Geloofwaardigheid
De journalist zegt dat de censurering in de militaire periode gevolgen heeft gehad voor de geloofwaardigheid van de media in die tijd. “Niemand geloofde de berichten.” Tot en met 1987 is de berichtgeving totaal niet betrouwbaar. De media die er toen waren hebben stap voor stap de grenzen verlegd. Dat heeft volgens haar veel moed van toenmalige journalisten gekost. Zo moest Morpurgo als hoofdredacteur van de Ware Tijd meerdere keren aanmelden bij de militairen in de kazerne. Als straf voor publicaties waarmee de militairen het niet eens waren is Morpurgo een keer opgesloten in gevangenis The Devil.
De gesprekken van Ramcharan werden ook regelmatig afgeluisterd. “Thuis bij mij is een keer een raam gelicht en muren en klerenkasten waren zwart gespoten met RIP. Mijn zoon was toen een half jaar oud en ook zijn kleren werden zwart gespoten. Dat trof me het meest, want wat heeft die baby misdaan”, zegt Ramcharan. Het is nooit duidelijk geworden wie die handelingen heeft gepleegd. “Mensen zeggen wel dat zij de democratie hebben teruggebracht maar ze vergeten wie de werkelijke werkers zijn die dat hebben gedaan”, benadrukt ze verder doelend op de moedige strijd van journalisten.
Goede zaak
Dat het rechtsproces is voortgezet ondanks het feit dat Bouterse twee keer tot president is gekozen vindt de journalist een goede zaak. Ze onderstreept dat dit soort zaken in andere landen gewoon van de baan worden geveegd omdat de verdachte de leiding van het land heeft. “Bouterse heeft geen machtsmiddelen buiten de wet gebruikt om het proces te stoppen. Dat is een goed ding. De zuilen van de rechtsstaat zijn ondanks alles overeind gebleven.”.-.