Advocaat Kanhai: ‘Bouterse nog niet gesproken over gratie’

door Jason Pinas

PARAMARIBO — “Ik heb met dit eindvonnis tegen Desi Bouterse geen voldaan gevoel, omdat we hiemee ontkennen dat de kolonisator een rol heeft gehad in het geheel. Dat vind ik jammer.” Dit zegt Irvin Kanhai, advocaat van ex-legerleider Desi Bouterse, tegen de Ware Tijd.

Als hoofdverdachte in de Decembermoorden-strafzaak is Bouterse woensdag in hoger beroep tot twintig jaar onvoorwaardelijke gevangenisstraf veroordeeld. Hiermee is het vonnis in eerste aanleg bevestigd. De overige vier verdachten – Benny Brondenstein, Stephanus Dendoe, Iwan Dijksteel en Ernst Gefferie – zijn elk veroordeeld tot vijftien jaar cel.

Rol Nederland

Als advocaat vindt Kanhai dat de overduidelijke rol van Nederland had moeten worden meegenomen en ook de context waarin zijn cliënt heeft gehandeld. “Dat de mensen dood zijn, staat als een paal boven water, maar wat precies in Fort Zeelandia is gebeurd, had beter moeten worden onderzocht. Daarom heb ik nu een gevoel van onbehagen en teleurstelling.”

Als Nederland alles over 1982 wat ze aan informatie heeft beschikbaar had gesteld en een dossier dat was bewaard in de kluis van De Surinaamsche Bank maar verdween, in het proces waren betrokken, zou er volgens Kanhai een beter vonnis volgen.

Gratie

Kanhai ziet een verzoek op gratie nog steeds als “theoretische mogelijkheid” voor Bouterse. Of hij hiervan gebruik wil maken moet nog blijken. “Ik heb hem daarover nog niet gesproken. Als hij openstaat ervoor, zal ik hem daarin ondersteunen.”

Wettelijk moet een gratieverzoek binnen acht dagen na betekening van het vonnis bij de president van Suriname worden ingediend. Zo een verzoek zal volgens de advocaat van de nabestaanden Hugo Essed, weinig kans van slagen hebben. “Het Hof van Justitie heeft niet alleen de vonnissen in eerste aanleg bevestigd. Het heeft de gronden die daarin staan aangevuld”, zei Essed woensdag tegenover journalisten.

“Met name de ellende die door deze moordenaars is aangericht. In feite heeft het Hof overwogen dat Bouterse levenslang zou moeten krijgen, maar gezien zijn leeftijd (78 jaar, … red.) houdt het gerecht het op twintig jaar. Dan denk ik niet dat dit hof positief advies gaat geven voor gratie”, aldus Essed.

President Chandrikapersad Santokhi heeft eerder laten weten dat hij niet zal afwijken van het advies van het Hof van Justitie. Tegenover het Nederlandse actualiteitenprogramma ‘Nieuwsuur’ heeft het staatshoofd intussen gezegd dat er “geen andere optie is dan dat Bouterse in de cel gaat”.

Politiek uitgespeeld?

Dat Bouterse de ruimte had om zichzelf gratie te geven toen hij nog president was, nadat hij in november 2019 door de Krijgsraad als eerst was veroordeeld is volgens Kanhai een theorie die in de praktijk moeilijk zou werken. “U begrijpt dat die beslissing ook zou worden getoetst. Het is voor mij geen realistische theorie, want dan hadden we de mogelijkheid voor hoger beroep ook verspeeld”, legt Kanhai uit. Dit voorstel is eerder niet gedaan door Bouterse. “Als hij dat wilde had ik hem ondersteund.”

Dat Bouterse in de gevangenis belandt, is volgens Kanhai heel normaal. Hij heeft geen advies voor de achterban van zijn cliënt. “Als hij gratie vraagt en het wordt niet gehonoreerd, dan is er geen weg meer open”, verduidelijkt de advocaat.

Wat zijn advies aan de veroordeelde ex-legerleider zal zijn als zijn gratieverzoek wordt afgewezen, wil Kanhai niet zeggen. “Als Bouterse zegt dat hij niet in de gevangenis wil, dan gaan we naar de wettelijke mogelijkheden kijken en dat voor hem uitzoeken.”

Advocaat Essed is ervan overtuigd dat met deze veroordeling het einde van Bouterses politieke tijdperk is ingeluid. Echter, Kanhai wil daar geen uitspraken over doen. “Dat kan ik niet beoordelen en ik ga daarover ook geen speculaties doen.”