Eindelijk gerechtigheid

WOENSDAG WERD DOOR Vrouwe Justitia eindelijk de genadeklap uitgedeeld aan de decennia onaantastbaar geachte Desi Bouterse. De samenleving was opgehitst door verdachten en hun aanhang en door allerlei rechtsgeleerden en andere ‘deskundigen’. Ieder mogelijk scenario werd bedacht van wat er allemaal zou kunnen gaan gebeuren als ‘Baas’ direct de bak in zou moeten. Er werd een beeld gespiegeld van een Suriname waar hel en verdoemenis zou kunnen losbarsten als hij achter de tralies zou belanden. De situatie zou vast en zeker uit de hand kunnen gaan lopen.

De Nederlandse, Franse en Amerikaanse ambassades in Paramaribo lieten de dag vóór de uitspraak waarschuwingen uitgaan naar hun onderdanen. De Nederlandse diplomatieke vertegenwoordiging was bevreesd dat de woede van de aanhang van de hoofdverdachte zich zou richten op Nederlanders. Immers, de voormalig kolonisator heeft dit politieke proces aangestuurd, een fabeltje dat de echte ‘Boutisten’ geloven.

‘Wees alert, vermijd menigten, houd het lokale nieuws in de gaten en volg de aanwijzingen van de lokale autoriteiten’, hield de Nederlandse vertegenwoordiging haar landgenoten voor. Maar er gebeurde weinig woensdagmorgen. Weliswaar veroordeelde de hoogste rechter Bouterse onherroepelijk tot twintig jaar cel, maar eiste zijn directe gevangenneming niet.

Dat eerste hadden de meeste mensen wel verwacht, het tweede was voor menigeen een teleurstelling. Dat een moordenaar na zijn definitieve veroordeling – in ieder geval voorlopig – nog gewoon in vrijheid mag rondlopen, vinden zij onbegrijpelijk.

Voor de nabestaanden is het in ieder geval een grote opluchting dat het proces ruim 41 jaar na de moorden definitief is afgesloten met de veroordeling van de hoofdverdachte en vier andere mannen. Het wordt vooral gezien als een triomf voor de vijftien tegenstanders van het militaire regime die in 1982 zonder enige vorm van proces zijn gemarteld en geëxecuteerd. “Dit is een overwinning voor Suriname en de rechtstaat”, zei Henk Kamperveen, zoon van de vermoorde André Kamperveen, het treffend.

Doordat Bouterse – die niet bij de uitspraak aanwezig was – niet direct het gevang in moet, lijkt de kwestie alsnog een open eind te hebben. Óf en wannéér hij een oproep krijgt zich bij de gevangenispoort te melden, is een groot raadsel. Bouterse heeft nu na het vonnis acht dagen de tijd om gratie bij president Chandrikapersad Santokhi te vragen. Het is nog onduidelijk of hij dat gaat doen. En zo ja, dan kan het staatshoofd een beslissing daarover nog maanden voor zich uit schuiven.

Dus menigeen zal de dag van woensdag met een onbevredigend gevoel hebben ervaren, omdat de dader nog altijd als een vrij man kan rondlopen. Maar wel in de wetenschap dat hij iedere dag op elk uur en iedere minuut kan worden opgepakt om zijn opgelegde straf uit te zitten. Dat moet toch het idee van gerechtigheid geven.