‘Grondconversie met klapperwaarde; Suriname in één klap schuldvrij’

Naar het Constitutioneel Hof stappen of de druk op de 51 leden binnen De Nationale Assemblee opvoeren. Wat precies zal worden ondernomen, is niet helemaal uitgekristalliseerd, maar de Progressieve Arbeiders- en Landbouwersunie (Palu) zal niet langer stil blijven zitten terwijl het besluit om over te gaan tot grondconversie “een levensgrote bedreiging vormt voor Suriname”, zegt voorzitter Jim Hok.

Tekst en beeld Euritha Tjan A Way

“In plaats van dat de overheid haar werk goed doet en de procedure van overdracht van grondhuur makkelijker en sneller maakt, introduceert ze een recht waar er geen regels voor zijn in onze huidige wetgeving”, analyseerde advocaat Irvin Kanhai het staatsbesluit Grondconversie 2023. Hij was één van de inleiders tijdens het eerste beleidsforum dat Palu woensdagavond hield in haar partijcentrum. Het onderwerp was ‘Grondconversie; zekerheid of bedreiging?’

Lange wachttijden

In de wetstekst van het staatsbesluit Grondconversie 2023 wordt inderdaad de lange wachttijd om werkelijk de verlenging of overdracht van grondhuur voor elkaar te krijgen genoemd als een motivatie om tot het staatsbesluit over te gaan. Maar er staat ook dat natuurlijke personen en rechtspersonen (stichtingen en bedrijven) het recht hebben om grondhuur- en erfpachtpercelen tot maximaal 2.500 vierkante meter om te zetten in eigendom. En dat tegen een tarief van SRD 25 per vierkante meter.

Toch is grondconversie niet nieuw. De regering-Venetiaan had ook een staatsbesluit aangenomen dat die mogelijk moest maken. Echter, het was niet mogelijk voor niet-Surinamers en de prijs was gelijk aan de klapperwaarde van twintig euro per vierkante meter. In het nieuwe staatsbesluit wordt die prijs genoemd als obstakel voor minderdraagkrachtigen om werkelijk over te gaan tot grondconversie.

Echter, de SRD 25 per vierkante meter geldt ook voor rechtspersonen. Dat zal de doos van pandora die nu al half open is in het grondbeleid van Suriname, wagenwijd openzetten. “Ik ben angstig over de gevolgen die dit staatsbesluit kan hebben”, zei Kanhai.

Die angst werd niet helemaal uitgesproken, totdat iemand door de zaal riep: “We moeten de dingen zeggen hoe ze zijn! Het gaat om economische macht. Welke groep in de samenleving is in staat op te kopen? Je zal zien over enkele jaren dat de economische macht maar bij één groep gaat liggen.”

Kanhai reageerde ad rem daarop: “En mijn angst is de onrust die dat zou kunnen brengen in de samenleving.” Het werd niet met zoveel woorden gezegd, maar de persoon bleek de Hindostaanse elite in Nederland en Suriname te bedoelen.

Geen bestemmingsplannen

Maar er zijn ook andere angsten die veel duidelijker werden genoemd. “Suriname heeft nog geen bestemmingsplannen. Ons land is in ontwikkeling. We gaan nu mensen eigendomsrecht geven en wanneer het duidelijk wordt dat we op bepaalde plekken wegen en bruggen moeten bouwen zal het land met de nieuwe eigenaren moeten onderhandelen die de staat de hoogste prijs zullen aansmeren voor hun grond”, waarschuwde Henk Ramnandanlal. “Want zodra het perceel is geconverteerd voor die SRD 25 per vierkante meter, is het gelijk vierhonderd keer meer waard. Waar is de staat mee bezig?” klonk de retoriek.

Ramnandanlal behandelde tijdens het forumgesprek de onlusten die kunnen ontstaan door de uitvoering van dit staatsbesluit. Hij merkte op dat grondhuur de staat de mogelijkheid biedt te onderhandelen met de grondhuurhouder om in het belang van het land met een ander stuk grond genoegen te nemen.

De ondervoorzitter benoemde ook de olie en gasontwikkelingen die aanstaande zijn in Suriname. “Ook dan is grond nodig en dat zullen de mensen die nu bijna niets betalen voor de grond, in één keer steenrijk worden.”

Cijfermatige berekening

Maar de meeste impact maakte Emmanuel Scheek die als externe deskundige meedeed aan het forumgesprek, wat volgens de Palu ook het recept wordt in de toekomst: altijd één of meer externe deskundigen erbij en de mensen mogen vrij praten.

Scheek rekende het verschil uit tussen het bedrag dat bij de overheid moet worden betaald voor grondconversie en de waarde volgens de klapper. De president had in een artikel in de Ware Tijd aangegeven dat de regering binnen drie maanden ruim een half miljard Surinaamse dollar verwacht binnen te krijgen wanneer minstens tienduizend perceelhouders met een terrein van 2.500 vierkante meter hun grondhuur of erfpachtterreinen omzetten naar eigendom. “Met dit bedrag zullen koopkrachtversterkende maatregelen worden getroffen. Onder meer sociale uitkeringen, zoals AOV, zouden kunnen worden verhoogd”, zei hij toen.

Indien met de klapperwaarde van dertig euro per vierkante meter voor percelen aan de Tweede Rijweg zou worden gewerkt, wat volgens Scheek aan de lage kant is, zou de staat bij hetzelfde aantal kopers van 2.500 vierkante meter meer dan 750 miljoen euro opstrijken. Ter vergelijking; de volledige lening van Suriname bij het Internationaal Monetair Fonds bedroeg in 2021 690 miljoen US dollar. “Dan hoefden we die lening niet te nemen en dan konden we Oppenheimer gewoon betalen”, aldus Scheek.

Hij geeft toe dat dat hypothetisch is, maar een realistische indicatie vindt hij het wel. Met zijn opmerking ontkrachtte Scheek het opgevoerde doel van de regering. “Grondconversie is echt niet bedoeld om geld binnen te brengen voor de staat. De vraag is: wat speelt er dan wel?”

Discussie

Overigens, Scheek liet een alternatief zien, waarbij de sociaal zwakkeren ook aan hun trekken zouden komen, maar de rijken en landbouwbedrijven wel degelijk meer zouden betalen dan ze nu doen. Dat leverde een gemor op bij de aanwezige Palu-aanhang omdat zij vinden dat landbouwers niet nog meer kosten in rekening moet worden gebracht.

Bijzonder is dat de grondconversie Suriname ook geld kost. Zo is er een grondconversie unit opgezet bij het kabinet van de president die de conversie-aanvragen begeleidt en er staat in het staatsbesluit van 2023 ook dat wie niet kan betalen voor grondconversie maar dat wel wil, het bedrag tegen een rente van 7 procent kan lenen bij de overheid.

Na de presentaties kwam de discussie in de zaal echt op gang. Van vragen als: “Moet moesje van Abrabroki converteren of niet?” tot “Is eigendom dan niet zekerder, want de bank neemt niet graag grondhuur” kwamen aan de orde.

Ramnandanlal liet impliciet zien dat de partij grote plannen heeft door aan te geven dat als de Palu in de regering komt te zitten na 25 mei het staatsbesluit Grondconversie absoluut zal worden teruggedraaid. Hok gaf als laatste mee dat de DNA-leden de plicht hebben de regering ter verantwoording te roepen over dit staatsbesluit.