13 December 2023
16:00Suripop Christmas Edition, de nieuwste creatie van de stichting ter bevordering van kunst en kultuur in Suriname, wordt op 15 december gehouden. Zoals het geval is met het tweejaarlijkse componistenfestival Suripop, zal de Ware Tijd ook deze zes kerstliederen, gekozen uit 22 inzendingen, recenseren. Vandaag: ‘Pikin fu wan Gado’ (Josta Vaseur) en ‘A moro moy ten’ (Jennifer Naarden).
Tekst Jeff Cramer
Beeld Javan Martokarijo
Het mag geen toeval heten dat uitgerekend Josta Vaseur de allereerste Suripop Kersteditie mag openen met haar compositie ‘Pikin fu wan Gado’. Vaseur is van de zes uitverkorenen de meest ervaren componist, als het aankomt op het schrijven van kerstnummers. Ze heeft namelijk al een aantal kerst-cd’s uitgebracht.
“Sranan… Sranan…Someni wiwiri. Someni tongo. W’ ala de`na Pikin fu a wan Gado“
De lerares, poëet, schrijfster, publicist en opiniemaker kennen we natuurlijk ook al van haar finale Suripop-composities ‘Tru tru eksempre’ (Suripop 15) en ‘Fosten uma’ (Suripop 16). In die producties liet ze al blijken kennelijk een voorkeur te hebben voor de kasekomuziek. Want beide nummers zijn in een kaseko jasje gehuld, al dan niet bewerkt in een fusion met andere muziekstijlen.
Gek is het daarom niet dat ze er nu wederom voor kiest, haar jongste pennenvrucht te laten verpakken in de stijl die haar kennelijk ligt, kaseko. In ieder geval knap dat Vaseur met deze keuze de kasekomuziek, waar sinds enige tijd de stichting Kaseko zich sterk voor maakt deze eeuwenoude Surinaamse muziekstijl door de Unesco tot cultureel erfgoed te laten verheffen, levendig en relevant houdt.
Eenheid
In haar tekst proef je in feite een diepgeworteld verlangen tot eenheid onder onze diverse bevolking. Een eenheid die laatste tijd onder invloed van allerlei factoren en omstandigheden onder verhevigde druk is komen te staan. Een roep naar eenheid die we opvallend ook bij andere finale composities terug zullen zien komen.
In de intro maakt ze een duidelijke knipoog en eerbetoon naar werk van één van Surinames grootste nationale spoken word-helden en cultuuriconen, Dobru’s ‘Wan’ (Bon). ‘Sranan… Sranan…Someni wiwiri. Someni tongo. W’ ala de`na Pikin fu a wan Gado’, vertolkt door rijzende ster Waldino Belfor, in een combinatie van a capella zang en declamatie, zoals Vaseur het als dichteres zelf ook zou kunnen doen.
De componist weet de kerstboodschap van saamhorigheid, liefde en solidariteit en het Bijbelsverhaal over de geboorte van Jezus op sublieme manier te koppelen aan haar snak naar eenheid in Suriname. In het slotakkoord weet ze zelfs de aloude oproep tot eenheid in verscheidenheid tot uitdrukking te laten komen, in enkele van de verschillende talen die wij in Suriname spreken.
Arrangement en video
De kerkbellen in de intro, staan symbool voor de aankondiging van Vaseur’s boodschap, maar ook het klokkengeluid dat kenmerkend is bij kerst. Een begin dat je niet meteen doet denken aan een kaseko arrangement. Waardevolle toevoeging van arrangeur Marvin Nijhove, die Vaseur goed heeft aangevoeld.
De overgang naar het ritmische deel is zo subtiel en naadloos, dat je gelijk wordt meegenomen in de midtempo kaseko groove; niet te snel, maar wel direct uitnodigend dansbaar. Die voor kaseko kenmerkende brass-partij wordt meteen ingezet, waardoor het herkenbaar blijft. De traditionele kaseko.
Het aangenaam hoge, maar timide tenorgeluid van Waldino Belfor, vloeit ook mooi samen met de muziek. De tempo- en (kaseko)stijlverschillen (de kamala is duidelijk te horen) dragen het nummer tot aan het einde. Maar ook de ‘fusion’ met andere stijlen van muziek uit onze rijke cultuur, waarin ook weer die eenheid in verscheidenheid tot uitdrukking komt, zijn van toegevoegde waarde voor dit gevarieerde kaseko-arrangement. Hier is wat mij betreft duidelijk over nagedacht en kun je horen dat er een goede coördinatie was tussen componist en arrangeur.
De video, die het werk is van cineast Rick Cramer, sluit perfect aan bij de tekst. De diversiteit en eenheid worden goed uitgebeeld in zowel de groenrijke locatie (waar Suriname ook om wordt geroemd), de acteurs en figuranten en de genomen shots. Goede afwisselingen tussen close-ups en wijde shots, waardoor de emotie beter wordt overgebracht en de variatie erin wordt gehouden.
Josta Vaseur mag in elk geval trots zijn op het afgeleverde product. Dit is met afstand haar beste Suripop-compositie en staat terecht in de finale van de allereerste Suripop Christmas Edition.
‘A moro moy ten’
Jennifer Naarden behoort tot de groep van componisten, die zich nog maar vrij recent wist te voegen bij de selecte groep van Suripop-tekstschrijvers. Met haar Suripop XXI-inzending ‘Prani yu rutu’, een woman empowerment-anthem, gezongen door haar nichtje Samora Souprayen, die bezig is internationaal door te breken als reggae-/dancehall-/popsoul artiest. Nieuw is Naarden dus niet echt meer, maar het is wel bijzonder dat ze na haar debuut in 2022, al meteen weet door te dringen tot de finale van de eerste Suripop Christmas Edition.
Jennifer kiest er met haar finale inzending ‘A moro moy ten’ voor, de heerlijke gemoedelijke familiesfeer die er doorgaans heerst rond kerst te beschrijven, net zoals de Engelssprekenden zeggen: ‘It’s the most wonderful time of the year’. Ze valt meteen met de deur in huis – ‘Ohohooo kresneti….A moro moy ten ini grontapu. Ohohoo kresneti….Firi switi. Brada sisa nanga f’siti. Den e lafu èn meki someni lobi momenti’ – waarmee zangeres Vanessa Stein het refrein van de kerstballad in zet.
“Kresneti na fu prati lobi gi alasma”
Je kunt horen dat componist Naarden kennelijk een zogenoemd ‘kerstkindje’ is dat niet kan wachten totdat die mooiste tijd van het jaar aanbreekt. Klaar om de kerstboom weer op te tuigen, het huis te versieren en naar vrienden en familie te gaan, om de cadeautjes uit te wisselen en te genieten van alle lekker eten.
Zo gaat de volledig in Sranan geschreven tekst in het eerste couplet door: ‘Te a ten e doro wan tron ini a yari. Ala sma e firi prisiri èn fergiti ala sari. Bigiwan nanga pikin e kon makandra. Bikasi kresneti na gi alasma’.
Maar ook het delen met elkaar en geven aan de kwetsbaren, dat kenmerkend is voor de kerstperiode, wordt eenvoudig, maar herkenbaar omschreven door Naarden: ‘Te w’e sdon e denki den famiri. Fa unu gwenti meki someni prisiri. Kon makandra, prati presenti èn nyan switi En kresneti na fu prati lobi gi alasma’.
Arrangement en video
Het ballad arrangement met een jazzy feel is wat dat betreft met arrangeur Asgar Koster in goede handen. Al bij het inzetten van de electric piano toon in de intro, kun je zonder het te weten horen dat het een arrangement van hem zou kunnen zijn. Zijn ‘vintage’-geluid is dwars door het hele nummer door goed te horen. En als je het nog niet door had, dan hoor je het bij de breaks en drumcombinaties in de overgangen overduidelijk, signature Asgar Koster.
En hoewel de melodie compleet anders is, hoor ik vooral aan het begin, een verwijzing naar een ander Koster-arrangement, ‘Fu Teigo Mi Wan Lobi Yu’ van de Suripop XX Golden Edition. Een compositie van Rachel Parami en gezongen door Giora.
‘A Moro Moy Ten’ is iets eenvoudiger van opzet, maar niet minder mooi. De modulatie en combinatie richting het einde is ook zo’n verwijzing en het mooiste deel uit het nummer. Dat refrein mocht wat mij betreft nog een keer worden herhaald na die verhoging, met toevoeging van wat extra ad libs. Dan had die climax nog meer kunnen zijn benadrukt. Maar dat is een kwestie van smaak. Zoals het nu eindigt absoluut niet verkeerd gedaan.
En zoals componist en arrangeur een succescombinatie kunnen zijn, zijn arrangeur Koster en videograaf Verano Dulder dat. Ik vermoed dan ook dat het maken van de video door Dulder door Koster is voorgesteld. Omdat ze elkaar goed aanvoelen en Dulder in staat is de vertaalslag van de compositie naar beeld goed te maken.
Dat blijkt ook uit de gekozen ambiance waarin de sfeer die moet worden uitgebeeld, goed tot zijn recht komt. Simpel, maar door de gekozen shots en montage toch mooi. Ook Jennifer Naarden mag meer dan tevreden zijn met haar eerste Suripop-kerstproductie. Een verdiende finalist.