Grensperikelen

SURINAME IS VORIG jaar op regeringsniveau overeengekomen met de Fransen wat precies de grens moet zijn in de Marowijnerivier. Die werd gerekend vanaf het eiland Portaal tot aan de Lawarivier. Sinds 1915 was bepaald dat de middenweg van de Marowijnerivier de grens zou vormen, maar waar precies die lag en hoe die liep was niet duidelijk.

Het traject om uiteindelijk de grenslijn te bepalen werd ingezet nadat er enkele incidenten waren op de Marowijnerivier waarbij skalians en andere eigendommen van mensen werden vernield door de Fransen. Die waren ervan overtuigd dat het om hun gebied ging en anderzijds was Suriname ervan verzekerd dat het Surinaams grondgebied was. Tijd dus om de grens duidelijk te gaan bepalen.

Dat is ook gebeurd met inzet van verschillende experts die hebben gemeten wat de middenlijn is. Ook zijn er vele gesprekken geweest met de lokale gemeenschappen om hen te betrekken bij het proces. Uiteindelijk is de grens bepaald en waren de experts in Suriname en Frankrijk het met elkaar eens.

Maar nu moet het protocol worden getekend in De Nationale Assemblee (DNA), waarbij ook moet worden gesproken over het management van de grens. De rivier wordt gezamenlijk gebruikt, maar aan één kant gelden Europese wetgeving en dito voorzieningen en aan de andere kant gelden Surinaamse wetgeving en idem voorzieningen.

De situatie is bekend: Surinamers willen gebruik maken van de voorzieningen van de Fransen, maar willen zich niet houden aan hun wetten. Zo willen boothouders die de oversteek doen naar Frans-Guyana wel het geld voor de trip vragen, maar ze willen hun boten niet keuren en registreren. Mensen willen gebruik maken van de gezondheidsvoorzieningen in Frans-Guyana, maar willen niet stoppen met activiteiten, zoals goudwinning met kwik dat hen ziek maakt.

Een duaal systeem dat een enorme wissel trekt op de middelen van de Franse overheid. Die kan aan de Surinaamse kant bijvoorbeeld niet optreden tegen het winnen van goud met kwik wat de rivier vervuilt, maar die aan de andere kant zieke mensen geen hulp mag weigeren. Het is in die spagaat dat Suriname en Frankrijk elkaar moeten vinden om het grensgebied te beheren.

Om de mensen in het gebied duidelijk te maken waar de grens zal liggen en om hen te horen over hun eigen behoeftes bij het wonen in het grensgebied wil de commissie van rapporteurs de mensen horen. Dit alvorens het protocol met daarin de wijze van management te behandelen in DNA. De regering zou deze kans kunnen aangrijpen om bij de gesprekken over de grens en het management daarvan, de lokale bewoners er ook van te overtuigen dat activiteiten die het milieu schaden moeten stoppen en dat regels in hun voordeel kunnen werken.

Tegelijkertijd kunnen de Fransen Suriname de tijd geven om de transformatie te realiseren in het district en alternatieve programma’s helpen opzetten om de mensen in staat te stellen in hun levensonderhoud te blijven voorzien. Een enorme dosis geduld en doorzetting zal daarvoor wel nodig zijn.