4 December 2023
18:00“Er is meer dan selfies en een mooie zonsondergang maken met je telefoon of je fototoestel. Verhalen vertellen kun je ook met fotografie”, zegt Roosje Verschoor. De fotografe kon eind 2018 elf Moengonese jongeren overtuigen om door hun lens verhalen uit hun woongebied, jeugd en de geschiedenis van hun ouders te vertellen.
Tekst en beeld Audry Wajwakana
Meer dan tweehonderd foto’s zijn vastgelegd in het boek ‘Moengo!’, waarin een boeiend verhaal over de transformatie van oud naar nieuw, zoals die momenteel plaatsheeft in het voormalig bauxietstadje. De jongeren, toen in de leeftijd van vijftien tot en met 25 jaar, hebben foto’s gemaakt over hun hobby’s, cultuur, groenten die ze graag eten, huizen, maar ook het verval van het voormalige stafdorp en de lokale bewoners van wie velen door het wegtrekken van Suralco moeilijk kunnen rondkomen.
“Hoe die twee werelden samen kwamen in Moengo vond ik heel interessant en toen dacht ik: dit is niet mijn verhaal om te vertellen”
Om de context oud naar nieuw goed weer te geven heeft Verschoor archieffoto’s toegevoegd. Die zijn in grijs-aluminiumkleur bewerkt. De foto aan de voorkant van de omslag van het boek is in grijs-aluminiumkleur aangebracht en die aan de achterkant in de roodbruine bauxiet kleur.
Voorin het boek staan korte teksten die naar de foto’s verwijzen. Voor een goed overzicht zijn de foto’s gegroepeerd op basis van de thema’s identiteit, cultuur van de marrons, koloniale geschiedenis en segregatie, lokale economie en nog meer.
Gescheiden leefgemeenschappen
Verschoor bedacht het fotoproject nadat ze een paar keer naar Suriname kwam, omdat ze nieuwsgierig was naar haar Surinaamse familieachtergrond. In 2012 kwam ze als toerist in Moengo en raakte erg onder de indruk van de mooie en rijke geschiedenis van de omgeving. “Dat is eigenlijk ook het geval in de rest van Suriname met de verschillende culturen, maar het verhaal van Suralco vond ik het meest interessant. Ik had helemaal geen idee hoe zeer aluminium nodig was in de Tweede Wereldoorlog en dat daardoor meer dan 25 procent van het bauxiet in de wereld uit Suriname kwam”, zegt ze.
Om Moengo goed te kunnen begrijpen dook ze daarom in de geschiedenis van deze plaats die in 1916 werd gesticht toen het Amerikaanse bedrijf Alcoa (Aluminium Company of America) er bauxiet ontdekte. De bauxietmaatschappij richtte Moengo gescheiden in. Een plek voor de witte staf en aparte wijken voor de Javaanse en creoolse arbeiders. Deze segregatie nam de bauxietmaatschappij over van de witte Nederlanders die dit systeem op de plantages hadden gecreëerd.
Verschoor: “In Nederland is er nog weinig bewustzijn over het koloniale- en slavernijverleden. Ook dat na de afschaffing van de slavernij het koloniale systeem nog jaren werd voortgezet, zoals in Moengo. Het gesegregeerde systeem kende ik alleen van Zuid-Afrika en niet van Suriname.”
Daarnaast vond ze de Binnenlandse Oorlog interessant en hoe de ouders van de jongeren met wie ze had gewerkt, gevlucht waren en intussen terugkwamen in de leegstaande huizen van Moengo. “Hoe die twee werelden samen kwamen in Moengo vond ik heel interessant en toen dacht ik: dit is niet mijn verhaal om te vertellen.”
Zij besloot daarom te werken met de jongeren van Moengo. “Daar houd ik van, want zij houden mij wakker”, zegt Verschoor over het idee van het project. Het project werd in 2018 uitgevoerd met ondersteuning van stichting Kibii van Marcel Pinas, die door het Mondriaan Fonds in Nederland wordt ondersteund.
Leren fotograferen
Zes weken lang kregen de jonge fotografen zowel technische als praktische kennis van Verschoor. Hoewel de wijken in Moengo niet met zichtbare omrastering van elkaar zijn gescheiden, hield elke groep zich aan de onzichtbare grenzen. Dit bleek ook toen negen van de elf fotografen aan Verschoor doorgaven dat zij nog nooit in het stafdorp (waar onder andere Casa Blanca, villa’s en luxe woonwagens zijn) waren geweest.
Tijdens de workshop kregen ze de kans daartoe en schoten ze hun camera’s vol. Enkele van die foto’s werden na de workshop in 2018 geëxposeerd in het Contemporay Art Museum Moengo en trok ook bezoekers uit Paramaribo.
Enkele van de foto’s werden op billboardformaat uitvergroot en langs de hoofdweg van Moengo geplaatst. In eerste instantie deden de jongeren mee voor een certificaat, maar toen ze het resultaat van de foto’s op de expo zagen, besloten ze ansichtkaarten te maken van hun foto’s om die te verkopen.
Presentatie
Verschoor vindt het belangrijk dat er iets tastbaars is. “Niet iedereen gaat naar een expositie. Moengo is sowieso voor velen ver weg. Het boek is ook iets dat je kunt bewaren en mocht Moengo als onderwerp aangehaald worden, kan je dit ook laten zien door middel van het boek”, zegt ze.
Een fotoboek uitbrengen was daarom ook in het project opgenomen. De afwerking deed ze in Nederland en toen het af was brak de coronapandemie uit. Intussen heeft ze het boek al in Nederland gepresenteerd waar ze goede reacties op kreeg.
Afgelopen maand heeft ze dat eindelijk ook in Moengo kunnen doen in bijzijn van de elf fotografen. Ze vond het mooi om te zien hoe de jongeren blij en enthousiast in het boek naar hun foto’s keken. “Dit boek is echt hun boek”, benadrukt ze.
De elf fotografen zijn Jean-Marc Asimia, Jair Benie, David en Robbert Booi, Basta Dwight Djoe, Linio Kastiel, Luigi Kertosari, Jerusa Mainsie, Gideon Plein, Rossiano Toto en Edilson Watsaam. Enkele van de deelnemers zijn doorgegaan met fotografie als inkomstenbron. Zaterdag hield Verschoor een presentatie in Readytex Art Gallery, waar het boek verkrijgbaar is.
