BESCHOUWING: Erkenning

Dit jaar bood koning Willem-Alexander als eerste Europese monarch zijn excuses aan voor het slavernijverleden van Nederland. De wereld keek toe. Dit gebeurde bij het Nationaal Monument Slavernijverleden in het Oosterpark in Amsterdam, ontworpen door de grote schilder en beeldhouwer Erwin de Vries.

Tekst Kevin Headley

Beeld dWT archief

Net als vele andere kunstenaars, onder wie Marcel Pinas en George Struikelblok, schrijvers zoals Cynthia McLeod, theatermakers als Helen Kamperveen en sporters, onder wie Olympisch kampioen Anthony Nesty, heeft De Vries Suriname positief op de (wereld)kaart gezet. Echter, de volgende generatie lijkt weinig te weten over het werk dat de genoemde mensen hebben verricht door gebrek aan voldoende erkenning.

Hoewel Suriname een vruchtbare bodem is voor opmerkelijke individuen die de Surinaamse identiteit helpen vormen, lijkt het dagelijkse leven weinig oog te hebben voor hun opofferingen en prestaties. In deze dagen van economische uitdagingen zijn mensen vaak gefocust op het overwinnen van de dagelijkse hindernissen. Ze zien daardoor veel zaken over het hoofd, zoals positieve ontwikkelingen in de verschillende sectoren en de mensen die daarvoor zorgen.

Aan hen moet erkenning worden gegeven. Dit kan door middel van huldiging, decoratie, maar ook door een eenvoudig compliment van vakgenoten. En de samenleving kan daarom veel betekenen. Niet vergeten moet worden hoe de moed en toewijding van exceptionele individuen de ontwikkeling van het land hebben beïnvloed.

Gebrek aan erkenning

In Suriname blijft erkenning vanuit de samenleving voor de grote zonen en dochters van het land die een bijdrage hebben geleverd aan verschillende sectoren, zoals kunst, cultuur en politiek, vaak uit. Hierdoor raken zij vaak ontmoedigd en soms zelfs gedesillusioneerd. Zijn ze wel goed bezig en is de samenleving tevreden met de kwaliteit van hun werk?

Als maker voel ik me verheugd wanneer los van de betaling, mijn werk positief wordt ontvangen. Toch ben ik me ervan bewust dat erkenning in de bredere samenleving vaak schaarser is. En dit raakt de kern van het streven naar waardering voor creativiteit.

Ik ben nog steeds onder de indruk van de serie ‘Wi Kondre‘, waaraan ik heb gewerkt, waar ik in de onderzoeksfase achter veel informatie ben gekomen over personen die een belangrijke bijdrage hebben geleverd aan de ontwikkeling van het land. Echter, zelf ben ik gewend eerder kritiek te krijgen en daarmee verder aan mijn technieken en kennis te werken. Kritiek ontvang je namelijk vaker dan een compliment en die informatie kan je ontmoedigen of juist motiveren om door te gaan.

Verlangen naar erkenning

Waarom waarderen we onze eigen helden niet? Opbouwende kritiek is nodig om ons scherp te houden, maar erkenning en complimenten mogen in die lijn vaker worden uitgesproken. Dus, breng een ode aan de mensen die hebben laten zien en nog steeds laten zien dat Suriname van betekenis is in sport, kunst, cultuur, literatuur, film en theater.

Ik heb namelijk verhalen gehoord over bijvoorbeeld schrijvers die verlangden naar erkenning voor hun werk. Werd begrepen welke boodschappen ze behandelden of vond men hun werk niets? Door het uitblijven van de gewenste erkenning raakten zij verbitterd.

Topsporters die het land hebben vertegenwoordigd, maar daarna in de kou zijn gelaten bij terugkomst in het land. Wanneer deze sporters ervoor kiezen te vertrekken, worden we boos, maar we realiseren ons niet dat we dit zelf hebben toegelaten. Laten we denken aan Nesty en atlete Letitia Vriesde. Naar mijn mening hebben zij nooit de erkenning gekregen die ze verdienen, waardoor ze ook ervoor kozen hun kennis en ervaring in te zetten in andere landen.

Slechts een greep

Ik noem enkele van de vele mensen die ik waardeer en die naar mijn mening een belangrijke bijdrage hebben geleverd aan de ontwikkeling van het land. Schrijver Anton de Kom (voor zijn inzet om ons bewust te maken van onze geschiedenis en eigen waarde), bankier André Telting (voor het aanpakken van de Surinaamse economie in tijden van crisis), historicus André Loor (die het verleden van het land toegankelijk maakte via zijn televisieprogramma’s en boeken).

Maar ook theatermakers Henk Tjon en Wilgo Baarn (die via hun producties verschillende maatschappelijke kwesties bespreekbaar hebben gemaakt), taaldeskundige Hein Eersel (die het Sranantongo verder heeft ontwikkeld) en kunstenaar Soeki Irodikromo (die een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan de Alakondre-gedachte, volkomen inclusiviteit in de kunstsector). Ik kan er nog meer noemen, heb ik aan het begin van mijn tekst ook gedaan, maar mijn punt is duidelijk.

Museum De Vries

Terwijl we stilstaan bij deze bewonderenswaardige personen, breng ik de verdiensten van De Vries onder de aandacht. Hij was zelf een voorbeeld van het erkenning geven aan anderen. Deze kunstenaar heeft namelijk veel landgenoten erkenning gegeven door hen vast te leggen op doek of een beeldhouwwerk van hen te maken.

Onlangs is bij de ingang van de Anton de Kom Universiteit van Suriname een door De Vries gemaakt standbeeld onthuld van Anton de Kom. Er staat van deze grote Surinamer al een borstbeeld op het terrein van de universiteit. De Vries heeft ook het borstbeeld van wijlen schrijver Clark Accord en een schildering van kinderboekenschrijver Gerrit Barron gemaakt.

Op deze manier heeft hij hen erkenning gegeven voor hun inzet. De Vries verlangde zelf naar erkenning van de samenleving die hij verdiende, onder meer door hem een museum te geven waar zijn werken permanent te bezichtigen zouden zijn. Dit kan nog worden gerealiseerd.

Plicht

Op 25 november 2025 zullen wij vieren dat het vijftig jaar geleden is dat Suriname onafhankelijk werd. Het is nu de tijd om collectieve erkenning te stimuleren, door middel van tentoonstellingen, straatnamen of zelfs prijzen of onderscheidingen te vernoemen naar degenen die een bijdrage hebben geleverd aan de vorming van het land. Ik denk dat het belangrijk is om de Srananman van binnen en buiten Suriname die hebben bijgedragen aan de ontwikkeling van het land, de erkenning te geven die ze verdienen.

Ik zie het als onze plicht om stil te staan bij het werk en de verdiensten van de grote zonen en dochters van Suriname en de volgende generatie op de hoogte te brengen van hun prestaties. Wij bouwen voort op het werk dat ze hebben geleverd, en dat mogen we niet vergeten. Laten we in elk geval ook beginnen de mensen om ons heen die goed werk leveren te waarderen.