Orlando Renfurm: ‘Te weinig gebruikt gemaakt van Chinese goodwill filosofie’

“De Anthony Nesty sporthal is hun monument. Men heeft lange tijd gesukkeld met het onderhoud er van. Ik heb aan de wieg gestaan van de bouw en weet zeker dat bij hen de bereidheid zou bestaan te restaureren. Maar je moet hun cultuur kennen en vragen om hulp, want zij zouden nooit willen dat wat daar zo imposant staat en door hen is gebouwd in verval raakt.” Dit zegt basketbal guru Orlando Refurm met wie de Ware Tijd sprak over de rol die Chinezen gespeeld hebben voor het ontwikkelen van de basketbalsport in Suriname.

Tekst Stan Herewood

Hun rol mag niet onderschat worden, maar die is tot nog toe in brede kringen te weinig belicht. Er zijn weinig publicaties hierover. Mensen uit die tijd die de basis hebben gelegd voor de ontwikkeling van deze sporttak, zijn intussen overleden of kunnen zich veel details niet herinneren. Dat deel van de sportgeschiedenis en de voortgaande integratie lijkt daarom ondergesneeuwd. Klaarblijkelijk is beoogde integratie terug te vinden in de daadwerkelijke beoefening van praktisch alle takken van sport in Suriname zoals basketbal, voetbal, badminton, biljart, zwemmen, dammen, volleybal, gevechtssporten en tafeltennis.

Vast staat dat de Chinese vereniging Chung Fa Foei Kon bekendheid verwierf op het gebied van basketbal. Verenigingen die een belangrijke rol hebben gespeeld zijn China Star, Huo Min Tang, Young China, Shooting Star, Formosa en het latere China Little Devil. De Chinese verenigingen kregen concurrentie van Spes Patriae en Independente.

Gedurende deze roemruchte periode maakten vooral Leo Tjon Piang Gi en Tjon Soe Jin bij de Chinezen furore en bij ‘Spes’ waren dat onder andere Jules Hijlaard, André Kamperveen en Ludwig de Sanders. China Little Devils is later omgedoopt tot de Caribbean Little Devils, omdat het meer pure karakter van nazaten van Chinezen niet langer gold, en plaats had gemaakt voor de niet volbloed Chinezen. Door de snel op gang gekomen integratie is CLD bemenst door niet Chinezen, een naar Surinaamse begrippen nieuw element in de sportintegratie. Henk Chin A Sen, later president van de Republiek Suriname, was een geziene en populaire speler van deze vereniging.

Culturele uitwisseling

De ervarings- en sportdeskundige, rolmodel en voorzitter van Yellow Birds, Orlando Renfurm, schetst de rol van vriendschap van de Chinezen in de basketbalsport. “Ik vind dat de Chinezen in onze samenleving een geweldige job hebben gedaan, om delen van hun cultuur te delen met onze gemeenschap.” Amerikaanse militairen, gelegerd achter Zanderij hebben de basketbalkennis overgedragen aan de Chinezen en die hebben op hun beurt de niet-Chinezen daar deelgenoot van gemaakt, beweert hij.

Zover hem bekend had basketbal zich een goede plaats verworven in de samenleving nog voordat een bond in Suriname werd opgericht. “Ik heb met deze mensen samengewerkt bij de bouw van de Anthony Sporthal. Eenvoudige werkers met een groot hart, waarvoor ik grote bewondering had. Chinezen met een hoge opleiding werkten nauw samen met eenvoudige arbeiders, constateert hij.

Goodwill policy

Refurm noemt Chin A Sen als de man die zowel onder de Chinezen als onder anderen een voorbeeld figuur was en een pionier van waarde. “In zijn omgeving heeft hij anderen meegenomen wat gewaardeerd werd omdat het de integratie bevorderde. Het Chinese sportbeleid is gericht op het stimuleren van goodwill. Er kwam een Chinees team naar Suriname. Wie schetst onze verbazing, wij stonden tegenover twaalf lange Chinezen tegen wie wij niet veel konden uitrichten. We hadden korte kerels verwacht.”

Daarna heeft een Surinaams basketbalteam op uitnodiging -in het kader van de goodwill policy- een bezoek aan China gebracht. Renfurm zegt dat de Surinamers daar prettige herinneren aan hadden overgehouden. Overigens heeft ook een voetbalteam uit China in Suriname gespeeld tegen de nationale selectie en won met 3-1. Dat was op 26 november 1978.

Rernfurm: “In 1984 was er hier een groots internationaal toernooi voor militaire teams, waarin ook China zijn stempel drukte.” Onze betrekking met de Chinezen is altijd goed en vruchtbaar geweest, vindt Renfurm. Hij vindt het jammer dat Suriname niet meer gebruik maakt van de goodwill policy. “Wie heeft het het hardst nodig: wij of China”, vraagt hij zich af. Deze basketbalguru weet uit ervaring dat dit land altijd bereid is te helpen.

Hand in hand

Verder filosofeert Renfurm over het exploiteren van olie en gas in Suriname. “In elk land waar men bezig is met grote projecten, komt er een paragraaf sport en cultuur. Economische ontwikkeling gaat samen met welzijn en sport, want zonder een gezond volk en goed onderwijs mist de economie ruggengraat.” Renfurm pleit voor goed sportbeleid van de overheid samen met de bonden, waarbij de overheid vooral faciliteert. Hij hamert op het goede voorbeeld van de Chinezen en adviseert de draad (weer) op te pakken.

“Ze hebben een vruchtbare bodem gelegd waarvan nog meer geprofiteerd kan worden. Ik denk dat als wij goede diplomaten hadden wij veel meer hadden kunnen halen uit China op sportgebied. Ik denk dat onze politieke mensen het te druk hebben met zaken op economisch gebied en in mindere mate de sport, terwijl die twee hand in hand gaan. Sport is een geweldig bindmiddel om de factor mens positief en productief te beïnvloeden.” Dat wil volgens Renfurm zeggen dat sportbeleid grensoverschrijdend is en Suriname op de kaart plaatst, waarmee het land automatisch economisch voordeel heeft.

Hij is er van overtuigd dat een gezond volk een basis legt voor ontwikkeling, maar dat de noodzaak van een gezonde leefstijl onvoldoende is doorgedrongen tot beleidsmakers. “Kijk wereldwijd maar naar de duizenden mensen op de tribune die vreugdevolle momenten beleven en het plezier dat ze onderling delen. De beleving drukt welzijn uit, uiteraard ook in andere sectoren van het leven. De mensen van vroeger zeiden yu no mu du sport bikasi a no dji yu njan. “Vandaag is het heel anders. Sport is een maatschappelijke realiteit geworden, schept arbeidsplaatsen, geeft aanzien, welvaart, gezondheid en welzijn.”