Politieke aardverschuiving

DE NEDERLANDSE KIEZERS zijn woensdag naar de stembus gegaan om een nieuw parlement te kiezen en daarmee indirect een nieuwe regering in het zadel te helpen. De uitslag was zeer verrassend en voor veel mensen ook schokkend. Want de Partij voor de Vrijheid (PVV) van de rechtsextremistische Geert Wilders ging onverwacht met straatlengte voorsprong met de overwinning aan de haal. De partij behaalde tot ieders verbazing 37 zetels.

De plotselinge wederopstanding van Wilders en de PVV, die de afgelopen zeventien jaar wel een constante factor is geweest in het politieke landschap in het voormalige moederland, heeft hij volgens de kenners te danken aan Dilan Ye?ilgöz. Zij volgde scheidend premier Mark Rutte op als leider van regeringspartij Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD). Zij overspeelde in de campagne haar hand door de deur open te stellen voor een samenwerking met Wilders, wat Rutte altijd pertinent weigerde. Daardoor groeide het vertrouwen bij veel PVV-kiezers dat een regeringsdeelname mogelijk was. Iets dat tot vóór kort was uitgesloten.

Yesilgöz, die zelf hoopte de eerste vrouwelijke premier van Nederland te worden – nota bene met een migrantenachtergrond – betaalde de prijs voor haar ondoordachte handelen en de VVD eindigde zelfs op de derde plaats met slechts 24 zetels. Dit teleurstellende resultaat – een terugval van tien zetels – en haar geschutter in de campagne betekenen waarschijnlijk het einde van haar leiderschap van de partij.

Wilders wacht nu de door velen onmogelijk geachte taak om te proberen een coalitie te vormen. Daarbij zijn de ogen vooral gericht op de nieuwe partij Nieuw Sociaal Contract (NSC) van Pieter Omtzigt, de andere nieuwkomer BBB en – toch – de VVD.

Wilders heeft de laatste weken een gematigder toon aangeslagen en zal zijn anti-islamagenda voor even in de ijskast willen parkeren. Maar gevreesd wordt dat een vos zijn streken niet verliest en dat die matiging maar tijdelijk is. Het kan nog weken – of zelfs maanden – duren voordat duidelijk wordt of het hem gaat lukken om andere partijen te overtuigen van zijn goede bedoelingen en of er een kabinet-Wilders komt.

Wilders als premier zou gezien zijn standpunten én zijn verleden slecht nieuws voor Suriname zijn, want van hem is bekend dat hij geen fan van de voormalige kolonie is – zoals hij zich afzet tegen alles dat en iedereen die niet uit Nederland komt. In december vorig jaar zei hij nog in een Twitter-bericht over Suriname: ‘Jullie verdienen geen slavernij excuses, Zwarte Piet blijft, het woord neger wordt niet verboden en naar geld kunnen jullie al helemaal fluiten’. Dat is geen toon die je wil horen van een Nederlandse minister-president.

Het is bovendien maar zeer de vraag of hij een vervolg gaat geven aan die komma die zijn voorganger Rutte heeft gezet bij het uitspreken van de Nederlandse slavernij excuses. Wat dat betreft moet het ergste worden gevreesd. Hetzelfde geldt voor de Nederlandse steun bij de versoepeling van de visumplicht. Dat is vooral een Europese aangelegenheid, maar de ondersteuning van politiek-Den Haag is daarbij onontbeerlijk. Dus er staat veel op het spel voor Suriname na deze ongekende aardverschuiving.