“Mijn vrouw en ik zagen een mogelijkheid in vastgoed, dus besloten we dat te doen om met de verdiensten daarvan een bedrijf te openen.” Dit zegt de ondernemer Enrico ‘Rico’ Astrando Bommel, die nu al enkele jaren in de Verenigde Staten met zijn gezin woont, waar hij het als ondernemer in het produceren van sauzen heel goed doet.
Tekst Shanavon Arsomedjo
Beeld Jean-Pierre Veira
Met zijn vestiging in Amerika is ook zijn denkwijze veranderd. “Toen ik nog geen geld had, droomde ik ervan merkspullen te kopen, zodra ik goed zou verdienden. Maar nu ik die Gucci, Prada en andere geweldige merken kan kopen, heb ik daar geen interesse meer in. Ik denk aan land kopen of investeren in bedrijven.”
“Hoe groter de groep en de gunfactor, hoe beter”
Hij zegt er meteen bij dat hij niet neerkijkt op mensen die wel kiezen voor mooie spullen, in plaats van te investeren. “Ik wenste wel dat ik eerder zo dacht als nu. Ik geloof dat ik nu dan veel verder zou zijn in het leven.”
Influencer
De iets oudere generatie kent Bommel als danser van Eastsidaz en enkele jaren later als rapper. De jonge generatie kent hem als influencer en een man met een grote gunfactor voor vooral kleine ondernemingen. Hij werd onder zijn volgers bekend als de man die kleine ondernemers een push geeft door hun pagina te delen op Facebook of een goede review achter te laten.
Bommel heeft zijn levenservaringen in de Verenigde Staten als inspiratie en motivatie gedeeld met vooral zijn Sranan brada en sisa. Ondanks zijn succes als ondernemer blijft hij de nederige jongeman die niet vergeet waar hij vandaan komt. Hij is geboren en opgegroeid te Kasabaholo.
Hij kreeg vaak te horen dat hij het niet zou maken in het leven en maakte het daarom tot zijn missie om het tegendeel te bewijzen. Vanaf het moment dat hij verhuisde naar Amerika deed hij nog harder zijn best verschillende mogelijkheden te creëren om geld mee te verdienen. “In tegenstelling tot Suriname zijn er hier veel meer mogelijkheden, maar tegelijkertijd is het tempo vele malen sneller dan wat men in Suriname gewend is, dus moet je dat tempo ook bijhouden.”
Sauzen
Bommel profiteerde van de mogelijkheden en begon al snel te werken. In het begin hield hij zich nog bezig met muziek maken, maar naarmate het zakelijk gedeelte steeds serieuzer werd en hij vader werd, ging hij zich volop focussen op het zakelijke.
Hij en zijn vrouw, die ook zakelijk is ingesteld, hebben in de Verenigde Staten altijd verschillende manieren bedacht om te investeren of een bedrijf te starten. Na vele dingen te hebben geprobeerd, kwam hij op het idee om de populaire sauzen van zijn schoonmoeder te verkopen. “Ze is heel getalenteerd en maakt crèmes, zepen en sauzen.”
Toen zij op een dag tijdens Covid-19 met een nieuwe pineapple hotsauce kwam, was haar schoonzoon verkocht. “We konden in die periode niet reizen, dus misten we ook de echte Surinaamse smaak, waar gerechten en andere dingen vervaardigd zijn van pure en echte ingrediënten.” Dat kon de ondernemer wel proeven in de saus van zijn schoonmoeder.
“In tegenstelling tot Suriname zijn er in de VS veel meer mogelijkheden, maar tegelijkertijd is het tempo vele malen sneller dan wat men in Suriname gewend is”
Toen hij aan zijn vrouw voorstelde deze saus te verkopen, lachte ze sarcastisch met de woorden ‘good luck getting my mom on board’ wetende dat haar man alles wil verkopen dat hij in handen krijgt. Na een gesprek met zijn schoonmoeder ging zij ‘half akkoord’ voor samenwerking.
Vanaf dat moment begon het paar Bommel er werk van te maken en onderzoek te doen om het product op de markt te brengen. Vandaag de dag heeft het familiebedrijf meerdere sauzen en een marinade.
Er wordt niet meer uit de keuken saus geschonken van een pot in een fles, maar zeer geavanceerd in productie gebracht en geautomatiseerd, waardoor er per dag tweeduizend flesjes kunnen worden gevuld, geëtiketteerd en gezegeld. Het ligt in de bedoeling niet alleen in Suriname en in Amerika de sauzen te verkopen, maar ook Nederland, België, het Caribisch Gebied en andere landen zullen gauw worden voorzien van de Su Yum Food-sauzen.
Durven
Eind oktober was Bommel voor enkele dagen in Suriname om op uitnodiging op de Social Media Conference te vertellen over het opstarten van een bedrijf en het gebruik van social media daarbij. Want het laatste heeft heel veel geholpen aan het promoten van zijn producten. “Het is niet moeilijk. Je moet gewoon durven en goede research doen. Ik ben niet heel ver naar school gegaan om die kennis te hebben.”
Hij vertelde dat wie een bedrijf wil leiden op de voorgrond moet staan, zodat mensen zien dat je er voor de volle 100 procent achter staat. Hij heeft voorbeelden gezien van mannen die zichzelf tot influencers hebben gemaakt en er alles aan deden om anderen ‘verliefd’ te laten raken op hun producten; een strategie die hij zelf ook toepast. “Ik wil gewoon op de voorgrond zijn en het bedrijf representeren, want niemand gaat het voor mij doen.”
Ondanks zijn positieve instelling krijgt de ondernemer nu en dan toch negatieve feedback en commentaar. Toen hij jonger was, verlaagde hij zich naar dat niveau, maar nu kiest hij ervoor om alles positief te benaderen of het positieve te halen uit een negatieve uitspraak.
Negatieve reacties op sociale media worden verwijderd. Dit doet hij, omdat hij erin gelooft dat als je jezelf omringt met positiviteit, je die ook zal aantrekken en je leven een stuk mooier zal zijn. “Soms krijg ik negatieve reacties waar ik wel op wil ingaan, omdat ik vind dat er zaken zijn die onze aandacht wel behoeven of nadere uitleg kunnen gebruiken.”
Ondersteuning
Al voordat hij zakenman was, nam hij de tijd om andere ondernemers een push te geven met een positieve review of hun pagina te delen op social media. Maar dat werd minder gezien. “Mensen zagen het, maar ik had de hele massa nog niet achter me. Nu ik zelf ondernemer ben, werkt het beter en wordt het meer gezien.”
Zijn inbox zit vaak vol met verzoeken en elke dag maakt hij tijd vrij om ten minste twee ondernemingen kosteloos te belichten op social media, omdat hij het zijn collega-ondernemers gunt. “Dit is een eyeopener dat er ook andere ondernemers zijn en dat daagt ons uit om meer te gaan creëren. Zo worden we actiever en creatiever, waardoor de business ook gaat groeien. Hetgeen we allemaal doen, geeft me hoop dat we op weg zijn naar een beter Suriname. Want hoe groter dit ding wordt, hoe meer controle ze gaan verliezen over ons.”
Bommel vindt dat er meer makers en gezonde denkers nodig zijn op de wereld die waarde creëren. “We gaan dan kopen van elkaar en zo elkaars onderneming ondersteunen. Zo kan er vooruitgang plaatsvinden. We moeten deze werkwijze levend houden. Het werkt en het houdt ons bij elkaar. Dus hoe groter de groep en de gunfactor, hoe beter.”
